Herkomstonderzoek

In het kader van het landelijk onderzoek Museale Verwervingen vanaf 1933 werkt in het Rijksmuseum sinds 2011 een team van drie wetenschappelijk medewerkers onder leiding van een conservator aan het herkomstonderzoek naar schilderijen en tekeningen. Gezien de omvang van de verzamelingen en de hoeveelheid aanwinsten sinds 1933 wordt het herkomstonderzoek van het Rijksmuseum gefaseerd uitgevoerd.

Dit onderzoek richt zich op de vraag of er in de periode 1933-2012 aanwinsten in de collecties terecht zijn gekomen waarvan de herkomst niet helder is. Oftewel verwijst de herkomstgeschiedenis naar roof, confiscatie of gedwongen verkoop ná 1933 tot aan het einde van de Tweede Wereldoorlog? Het onderzoek is een vervolg op het museumonderzoek Museale Verwervingen 1940-1948, dat de Nederlandse Museumvereniging in 1998-1999 verrichtte en waaraan het Rijksmuseum ook deelnam.

De uitkomsten van het herkomstonderzoek naar de collectie schilderijen (aantal: 1.278) die zijn verworven in de perioden 1933-2012, zijn verwerkt in de collectiecatalogus (objectgegevens bij elk schilderij) op de website van het Rijksmuseum en in de landelijke rapportage van de Nederlandse Museumvereniging.

De bruiklenen van musea of van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) zijn niet meegenomen in dit onderzoek. Deze bruikleengevers dienen dit onderzoek zelf te doen. Wel zijn de bruiklenen van het Koninklijk Oudheidkundig Genootschap (KOG), als ook de bruiklenen van particulieren in het onderzoek meegenomen.

52% van de onderzochte schilderijen heeft na dit onderzoek geen lacune meer in de periode 1933-45. De overige 48% van de schilderijen heeft op dit moment nog wel lacune(s) in de periode 1933-45, maar op basis van dit grondige onderzoek hoeft dat niet te betekenen dat de herkomst niet helder is. In de toekomst kan, aldus het museum, aanvullend onderzoek hier nog verandering in brengen.

Van de ca. 19.000 tekeningen (die zijn verworven in de perioden 1933-1939 en 1949-2012) zijn op dit moment alle interne bronnen onderzocht. Van deze groep had, na het interne onderzoek en het onderzoek op verzamelaar, ca. 13.000 tekeningen een herkomst zonder lacune in de periode 1933-45. Deze herkomsten zijn al te bekijken op de website. De overige ca. 6.000 tekeningen zullen in een later stadium verder worden onderzocht.