Model of a Marker Waterschip

anonymous, 1800 - 1858

Constructiemodel van de romp van een Marker waterschip, op standaard. Delen van dek en huid zijn weggelaten om de constructie te kunnen bestuderen. Het is een gladboordige spitsgatter met hoge verticale steven, en rechte vallende achtersteven. Breed roer met houten helmhout. Er is één dek met een dekopbouw, die de kajuit en bun overdekt: deze opbouw is overnaads gebouwd en van de gekromde vorm die zo kenmerkend is voor schepen van dit type, en heeft een kleine opening voor een schoorsteen. Voor tegen deze opbouw zit een braadspil; verder een braadspil in de boeg, één in het achterschip en nog drie kleine braadspillen op het achterdek. De zeeg loopt naar voren scherp op. De rompvorm is rond met een kiel, en de huid is geperforeerd voor de bun. Op het achterdek een overloop voor de grootschoot, en op het voordek het mastgat; het model heeft vier puttingijzers aan iedere zijde.

  • Artwork typeship model, demonstration model
  • Object numberNG-MC-514
  • Dimensionsmodel: height 47.7 cm x length 141.5 cm x width 46.5 cm, packaging capsule: height 50.5 cm x width 147 cm x depth 51 cm
  • Physical characteristicswood and brass

Identification

  • Title(s)

    Model of a Marker Waterschip

  • Object type

  • Object number

    NG-MC-514

  • Description

    Constructiemodel van de romp van een Marker waterschip, op standaard. Delen van dek en huid zijn weggelaten om de constructie te kunnen bestuderen. Het is een gladboordige spitsgatter met hoge verticale steven, en rechte vallende achtersteven. Breed roer met houten helmhout. Er is één dek met een dekopbouw, die de kajuit en bun overdekt: deze opbouw is overnaads gebouwd en van de gekromde vorm die zo kenmerkend is voor schepen van dit type, en heeft een kleine opening voor een schoorsteen. Voor tegen deze opbouw zit een braadspil; verder een braadspil in de boeg, één in het achterschip en nog drie kleine braadspillen op het achterdek. De zeeg loopt naar voren scherp op. De rompvorm is rond met een kiel, en de huid is geperforeerd voor de bun. Op het achterdek een overloop voor de grootschoot, en op het voordek het mastgat; het model heeft vier puttingijzers aan iedere zijde.

  • Part of catalogue

Creation

  • Creation

    model maker: anonymous, Netherlands

  • Dating

    1800 - 1858

  • Search further with

Material and technique

  • Physical description

    wood and brass

  • Dimensions

    • model: height 47.7 cm x length 141.5 cm x width 46.5 cm
    • packaging capsule: height 50.5 cm x width 147 cm x depth 51 cm

Explanatory note

  • Marker waterschepen waren visserschepen, qua vorm waarschijnlijk afgeleid van de botter, maar zonder zwaarden. Zij visten met sleepnetten en waren snelle zeilers. Vanaf de 17de eeuw werden zij ook gebruikt voor het slepen van scheepskamelen over Pampus. Het ontwerp stamt al uit de late Middeleeuwen (toen zwaarden hier nog niet waren uitgevonden) en is onveranderd toegepast tot in het begin van de negentiende eeuw, toen de Marine nog een stel liet bouwen om de scheepskamelen te trekken, waarmee grote oorlogs- en koopvaardijschepen over de ondiepten van de Zuiderzee werden getrokken. Vijf waterschepen op een rij presteerden het om schepen door een meter modder te trekken. Als vissers visten zij met sleepnetten en waren snelle zeilers.

This work is about

  • Subject

Acquisition and rights

  • Copyright

    Public domain

  • Provenance

    ...; transferred from the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, to the museum, 1883

Documentation

    • W.B. Waldus en J. Verweij, 'Een laat 16e eeuws waterschip in het Buiten-IJ, Scheepshistorie (2010) nr. 11, p. 46-53, afb.
    • P. Le Compte, Afbeeldingen van schepen en vaartuigen in verschillende bewegingen, Amsterdam 1831, p. 38-43.

Related objects

  • Related

Persistent URL

Questions?

Do you spot a mistake? Or do you have information about the object? Let us know!
  • Model of a Marker Waterschip
  • Model of a Marker Waterschip

anonymous

Model of a Marker Waterschip

Netherlands, 1800 - 1858

Provenance

...; transferred from the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, to the museum, 1883

Object number: NG-MC-514

Entry

Wooden frame model of the hull of a single-masted vessel, mounted on a stand.

The deck and planking are partly left open in order to reveal the construction. It is a carvel-built double-ender with a high vertical stem and a straight, falling sternpost. At the stern a broad rudder with a wooden hand tiller is indicated. The model has one deck and a clinker-built deckhouse, which covers a cabin and the well. The deckhouse has the longitudinally curved shape typical for ships of this type, and has a small hole in the roof for a chimney. Forward, against the deckhouse, a fitted windlass is specified; another one is positioned in the bow, as well as one in the stern and three small ones on the afterdeck. The sheer rises steeply towards the bow. The hull is round with a prominent keel and part of the planking is pierced for the well. The afterdeck has a deck horse for the main sheet and the foredeck has a mast hole. The model has four chains on either side.

The ‘Marker waterschip’ was originally a fishing vessel with a well or fish box in which the catch was kept alive. The hull is much like that of the botter, but without leeboards. It fished with trawl nets and could sail very fastly. From the late seventeenth century onwards these ‘waterschepen’ were mostly used to tow ships in camels over the shallow Pampus.

Literature

P. le Comte, Afbeeldingen van schepen en vaartuigen in verschillende bewegingen, Amsterdam 1831, pl. 35; J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 514; E.W. Petrejus, Oude zeilschepen en hun modellen, Bussum 1971, pp. 116-20; A.J. Hoving, ‘Ship Camels and Waterships’, Model Shipwright 76 (1991), pp. 32-36; R. Daalder and E. Spits, Schepen van de Gouden Eeuw, Zutphen 2005, pp. 43-50

Citation

J. van der Vliet, 2016, 'anonymous, Model of a Marker Waterschip, Netherlands, 1800 - 1858', in J. van der Vliet and A. Lemmers (eds.), Navy Models in the Rijksmuseum, online coll. cat. Amsterdam: https://data.rijksmuseum.nl/20053783

(accessed 3 augustus 2026 22:06:41 UTC+0).