Herkomstonderzoek en samenwerking

Het Rijksmuseum ziet het als zijn taak om onderzoek te doen naar voorwerpen en collecties die afkomstig zijn uit voormalige gekoloniseerde landen. Samenwerking met andere musea en universiteiten in de wereld is daarbij heel belangrijk. Vooral de samenwerking met onderzoekers uit Indonesië, Sri Lanka en andere voormalig gekoloniseerde landen heeft prioriteit. Zo worden specifieke kennis, nieuwe bronnen en inzichten aan het onderzoek toegevoegd. Door kennisuitwisseling houden we zicht op de actuele discussies over geschiedenis en erfgoed die wereldwijd worden gevoerd. Het Rijksmuseum neemt deel aan verschillende samenwerkingsprojecten, of heeft daaraan deelgenomen.

Consortium Koloniale Collecties

Het Rijksmuseum is onderdeel van het Consortium Koloniale Collecties. Dit is is een samenwerking tussen Museum Bronbeek, NIOD, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Rijksmuseum en Wereldmuseum. Het consortium ondersteunt collectiebeherende instellingen bij herkomstonderzoek door kennis te delen, een vraagbaak te zijn en belanghebbenden een netwerk te bieden. Het consortium realiseert een datahub, een digitaal platform waarop informatie over objecten uit een koloniale context bij elkaar worden gebracht. Via Colonial Collections biedt het consortium tools voor onderzoek, informerende blogs, herkomstverslagen en verdiepende artikelen.

Methodiek

Het Rijksmuseum was deelnemer aan PPROCE (Pilotproject Provenance Research on Objects of the Colonial Era), een onderzoeksproject dat liep van 2019 tot 2022. Doel ervan was het ontwikkelen van een methodiek voor herkomstonderzoek naar collecties met een koloniale context. Andere deelnemers waren het NIOD en het Wereldmuseum. PPROCE richtte zich op enkele voorbeelden uit Indonesië en Sri Lanka, deels afkomstig uit de Rijksmuseumcollectie. Er werd nauw samengewerkt met onderzoekers uit deze landen. De door PPROCE gemaakte methodiek is beschreven in een rapport voor de minister van OCW. De rapporten en adviezen zijn in te zien via de website van de Commissie Koloniale Collecties.

Landen van oorsprong

Het Rijksmuseum neemt als partner deel aan vier projecten binnen het programma ‘onderzoek naar collecties met een koloniale context’ waaraan financiering is toegewezen door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). De toegewezen projecten hebben als doel kennisontwikkeling, kennisuitwisseling en samenwerking te bevorderen tussen onderzoekers uit landen waar de museale collecties en objecten met een koloniale context oorspronkelijk vandaan komen. Ook ondersteunen deze projecten de samenwerking tussen deze internationale onderzoekers en musea in Nederland. 

Onderzoeksprogramma

Het Rijksmuseum was van 2021 tot 2025 partner in Pressing Matter. Pressing Matter is een door de Vrije Universiteit Amsterdam geleid internationaal onderzoeksprogramma. Dit onderzoeksprogramma richt zich op eigendom, waarde en het vraagstuk van koloniaal erfgoed in musea. Het blootleggen van herkomsten van objecten is hiervan een belangrijk onderdeel.

Adviescommissie

Het Nederlandse beleid is gebaseerd op het rapport en de aanbevelingen van de Adviescommissie Nationaal Beleidskader Koloniale Collecties van de Raad voor Cultuur. Deze commissie bracht in 2020 advies uit over de omgang met koloniale collecties aan de minister van OCW. In deze commissie was ook het Rijksmuseum vertegenwoordigd.

Eindrapporten

Tussenrapporten