Programma en sprekers

Live vanuit het Rijksmuseum voeren Paul Spies, Lotte Jensen, Jonathan Holslag, Babs Gons, Pete Wu en vele anderen je mee op een reis van West naar Oost. We starten in Nederland, verbreden onze horizon verder via Europa en ontdekken, na een uitstapje in de wereld van de muziek en voedsel, het verre Oosten en Westen van de globe.

Boek je tickets

Tickets

Keuzeprogramma

Ook dit jaar hebben we ons best gedaan om een gevarieerd en divers programma samen te stellen. Bij elk thematisch blok kan je een keuze maken uit twee programmaonderdelen. Zo valt er online ook nog iets te kiezen, maar zonder al te veel keuzestress!
En heb je stiekem spijt van je eerste keus, niet getreurd. Je kan de hele avond onbeperkt wisselen tussen de twee livestreams.

Download hier het programma

Download hier het sprekersoverzicht

OOST-WEST NEDERLAND

20:05 – 20:35 uur

Livestream Eregalerij: Oost- en West-Nederland in tijden van crises

  • Wat: Gesprek
  • Met: Marjolein ‘t Hart, Lotte Jensen en Karel Smouter
  • Moderator: Eveline van Rijswijk

Dat iedereen anders reageert op een nationale crisis, moge duidelijk zijn. Maar klopt het dat Oost- en West-Nederlanders in het heden en verleden anders omgaan met periode van crises? En wat voor gevolgen kunnen crises hebben voor de verhoudingen tussen Oost- en West-Nederland?

Publiekshistoricus Eveline van Rijswijk gaat in gesprek met politiek historicus Marjolein ‘t Hart, hoogleraar cultuurgeschiedenis Lotte Jensen en correspondent van Oost-Nederland Karel Smouter over de verschillende omgang met crises in Oost- en West-Nederland tijdens de Tachtigjarige Oorlog, de Franse Tijd en Napoleontische Oorlogen en crises van vandaag de dag, zoals de coronacrisis.

Livestream Bibliotheek: Het einde van "Oost-West Nederland" in de voormalige koloniën: postkoloniale beeldenstormen?

  • Wat: Dubbelinterview
  • Met: Anne-Lot Hoek en Karin Amatmoekrim
  • Interviewer: Susan Legêne

Met de onafhankelijkheid van Indonesië (1949) en Suriname (1975) eindigde de Nederlandse bestuursmacht in deze landen. Hoe verging het de koloniale beelden die de Nederlanders achterlieten en welke nieuwe helden werden er op sokkels geplaatst?

In Indonesië zijn er nauwelijks meer monumenten te vinden die herinneren aan de Nederlandse overheersing. Vanaf de Japanse bezetting (1942) begon men met het neerhalen van deze erfenissen van het koloniaal verleden en die beweging werd doorgezet bij de proclamatie van de Republiek Indonesië in 1945. In Suriname was er bij de onafhankelijkheid in 1975 van vernietiging van deze koloniale symbolen vaak geen sprake: hier werd het standbeeld van koningin Wilhelmina bijvoorbeeld niet neergehaald, maar verplaatst. Hoewel er verschillend werd omgegaan met de koloniale beelden in Indonesië en Suriname, beiden takelden na hun onafhankelijkheid andere, helden op sokkels.

Historicus Susan Legêne interviewt historicus Anne-Lot Hoek en schrijver Karin Amatmoekrim over het einde van ‘Oost- en West-Nederland’ in de voormalige koloniën Indonesië en Suriname, de (eventuele) postkoloniale beeldenstormen die op de onafhankelijkheid volgden en de nieuwe beelden die werden geplaatst.

OOST-WEST EUROPA

20:40 – 21:10 uur

Livestream Eregalerij: Ontwortelde Europeanen? Arbeidsmigratie in Oost- en West-Europa

  • Wat: Gesprek
  • Met: Jelle van Lottum, Iwona Gusc en Peter Vermeersch
  • Moderator: Stéphane Alonso

Wat is ‘Oost-Europa’ en wie zijn ‘Oost-Europeanen’? Door de eeuwen heen veranderde Oost-Europa van definitie en zelfs locatie, maar één eigenschap bleef: tussen het oosten en westen bestaat en bestond altijd uitwisseling van arbeidsmigranten.

NRC-buitenlandverslaggever en voormalig Oost-Europa correspondent Stéphane Alonso gaat in gesprek met migratiehistoricus Jelle van Lottum, cultuurhistoricus Iwona Gusc en politicoloog Peter Vermeersch over het concept ‘Oost-Europa’. Wie waren en zijn de Oost-Europese migranten die naar West-Europa kwamen en komen voor werk? En wie blijven erachter in Oost-Europa? Welke consequenties heeft en had arbeidsmigratie voor Oost-Europa zelf? Bestaat er zoiets als ‘de Oost-Europese arbeidsmigrant’? En hoe ziet de migratie van West- naar Oost-Europa eruit?

Livestream Bibliotheek: Oost- en West-Berlijn: 31 jaar na Die Wende

  • Wat: Keynote
  • Door: Paul Spies

Het is 31 jaar na Die Wende (de Omwenteling), de vreedzame revolutie die leidde tot de val van de Berlijnse Muur, de verandering van de voormalige communistische Deutsche Demokratische Republik (DDR) in een parlementaire democratie en het opengaan van de grenzen tussen Oost- en West-Duitsland. Hoe wordt er 31 jaar later door Berlijners en door de Berlijnse stadsmusea gereflecteerd op Die Wende? Hoe willen de Berlijnse stadsmusea De Wende duiden voor Berlijners, Duitsers en toeristen uit de hele wereld? En hebben Oost- en West-Berlijners en Oost- en West-Duitsers andere behoeftes als het gaat om reflectie op deze geschiedenis? Paul Spies, directeur van de Berlijnse stadsmusea en hoofdcurator van het nieuwe museum over de Berlijnse geschiedenis, spreekt.

OOST-WEST INTERMEZZO

21:15 - 21:45 uur

Livestream Bibliotheek: Voedsel verplaatst, voedsel verbindt

  • Wat: Culinaire lezing
  • Door: Esther Captain, Nicole Medina Collazo (Engels) en Jaime Pagán Jiménez (Engels)

Ingrediënten en gerechten bewegen al eeuwen over de wereldbol. Hoe hebben deze stromen ons menu beïnvloed op het gebied van smaakpalet, eetcultuur en emotionele lading? Drie presentaties schijnen hier licht op en drie recepten geven een voorproefje.

Historica Esther Captain introduceert de smaak van verlangen: fantasierecepten uit de Japanse kampen in Nederlands-Indië en Nicole Medina Collazo belicht de culturen rond koffie. Etnobotanist en archeoloog Jaime Pagán-Jiménez kijkt naar stromen van voedselproducten tussen Zuidoost-Azië, Afrika, het Caribisch gebied en Europa.

Livestream Eregalerij: Voices from Letters

  • Wat: Muzikale voorstelling
  • Door: Vernon Chatlein, Babs Gons en Laurindo Andrea

In de jaren ‘50 en ‘60 van de vorige eeuw documenteerden de Nederlandse missionaris pater Paul Brenneker en literair kunstenaar uit Curacao “Ompi” Elis Juliana kennis, folklore en erfgoed uit Curaçao. De collectie genaamd ‘ZIKINZA’ bevat 1.400 opnames met verhalen, anekdotes en liederen van de Afro-Curaçaoënaars en vormt een van de grootste kennisbanken van orale traditie van Curaçao. Percussionist Vernon Chatlein is een van de onderzoekers van dit orale erfgoed en maakte samen met historicus en verteller Laurindo Andrea de voorstelling Voices from Letters: Zikinza.

Voor de Nacht van de Geschiedenis neemt Chatlein ons samen met spoken word artist Babs Gons mee op een muzikale reis waarin deze historische stemmen centraal staan. Zij putten kracht en kennis uit deze Voices from the past en zullen in deze voorstelling op basis daarvan Letters to the future sturen.

OOST-WEST WERELD

21:50 – 22:20 uur

Livestream Eregalerij: Het slavernijverleden gerepresenteerd in het heden

  • Wat: Gesprek
  • Met: Valika Smeulders, Zawdie Sandvliet, Robin Goudsmit en Francio Guadeloupe
  • Moderator: Aldith Hunkar

Het Nederlandse slavernijverleden gaat ons allemaal aan en werkt door tot in onze huidige samenleving. In dit panelgesprek gaan experts uit verschillende vakgebieden met elkaar in gesprek over hoe we in onze samenleving een open dialoog kunnen creëren over het slavernijverleden en aan bewustwording van dit verleden kunnen bijdragen.

Presentator Aldith Hunkar leidt het gesprek en aan tafel schuiven hoofd Geschiedenis van het Rijksmuseum Valika Smeulders, journalist Robin Goudsmit, docent Zawdie Sandvliet en academicus Francio Guadeloupe.

Livestream Bibliotheek: De Chinese diaspora in de Lage Landen

  • Wat: Dubbelinterview
  • Met: Pete Wu en Ching Ling Pang
  • Interview: Catherine Vuylsteke

Chinezen zijn één van de oudste etnische minderheden in de Lage Landen en Nederlandse Chinezen vormen één van de grootste overzeese Chinese populaties in het vastenland van Europa. De eerste Chinese migranten arriveerden vanaf het begin van de vorige eeuw en waren voornamelijk handelaren en studenten uit China en Indonesië. In de jaren zeventig en tachtig kwamen er veel Chinese vluchtelingen vanuit China en Vietnam en arriveerden er ook Chinese migranten vanuit Hong Kong. De laatste decennia werd met name Nederland een steeds populairdere bestemming voor studenten en wetenschappers uit China. De eerste golf Chinese migranten werkten veelal in de horeca, vaak als restauranthouder, en mede dankzij de komst van Indische Nederlanders na WOII groeide het Chinees-Indische restaurant in Nederland en vlak over de grens in Vlaanderen in de tweede helft van de twintigste eeuw uit tot een waar begrip.

Journalist en sinoloog Catherine Vuylsteke gaat met auteur Pete Wu en antropoloog Ching Lin Pang in gesprek over identiteitsvorming van Chinese migranten in de Lage Landen in de afgelopen eeuw. Een gesprek over stereotypering en discriminatie, over inpassen, generatiesclashes en interculturaliteit.

OOST-WEST AFSLUITING

22:25 – 22:55 uur

Livestream Eregalerij: De ondergang van het westen

  • Wat: Keynote
  • Door: Jonathan Holslag

In het boek Vrede en oorlog. Een wereldgeschiedenis kijkt politicoloog Jonathan Holslag terug op drieduizend jaar machtspolitiek – van de opkomst van het Romeinse rijk tot de groeiende macht van China vandaag. Het boek herinnert ons eraan dat vrede in Europa niet in steen gebeiteld staat en ook de dominantie van het Westen is allesbehalve vanzelfsprekend. Sterker nog: Europa vertoont anno 2020 alle tekenen van een imperium in verval. Volgens Holslag is die neergang aan onszelf te wijten. Zo maakt onze zucht naar goedkope producten landen als China rijker en daarmee machtiger. Door landen met autoritaire leiders economisch sterker te maken ondergraven we onze eigen waarden en democratie. Groeiende ongelijkheid in Europa leidt tot onvrede en politieke instabiliteit. De mede door het Westen veroorzaakte klimaatverandering in combinatie met bevolkingsgroei in het Zuiden zal een migratiegolf naar het rijke Europa veroorzaken. Is de ondergang van het Westen nog te stoppen? Wat kunnen we leren van de geschiedenis?

Het programma is onder voorbehoud van aanvullingen en wijzigingen.