Model van de Oost-Indiëvaar der Vergelijking van 40 stukken

anoniem, Jochem Pietersz. Asmus, 1780

De beheerders van de Marinemodellenkamer lieten niet alleen nieuwe modellen bouwen, maar brachten soms ook ‘verbeteringen’ aan op bestaande modellen. Dit scheepsmodel van een 18de-eeuwse Oost-Indiëvaarder is een eeuw later door J.P. Asmus van een noodfokkenmast en bliksemafleiders voorzien. De VOC had geen schip Vergelijking in gebruik; de naam doet vermoeden dat het model nieuwe scheepsbouwtechnieken inzichtelijk moest maken.

  • Soort kunstwerkscheepsmodel, pronkmodel, instructiemodel, volmodel
  • ObjectnummerNG-MC-658
  • Afmetingenhoogte 205 cm x lengte 278 cm x breedte 101 cm
  • Fysieke kenmerkenhout, messing, ijzer, glas, touw en leer

Identificatie

  • Titel(s)

    • Model van de Oost-Indiëvaar der Vergelijking van 40 stukken
    • Model van een Oost-Indiëvaarder van 40 stukken
  • Objecttype

  • Objectnummer

    NG-MC-658

  • Beschrijving

    Getuigd en gepolychromeerd spantmodel. Zes en veertig geschutpoorten verdeeld over drie dekken; vier niveau's: onderdek, tussendek, bakdek en luizenplecht en halfdek, bovencampanje. Op het halfdek is een zonnetent met tafel en drie banken opgesteld. Het schegbeeld is een leeuw; een V-vormige balkconstructie is op het galjoen gemonteerd, waarop drie extra kraanbalken zijn aangebracht, twee met ankerval volgens G. Brunton, één volgens W. van Houten. Gewrongen spiegel met één poort, hol wulf met vier poorten. Hek van twee verdiepingen met snijwerk van plantmotieven en pilasters; zijgalerijen van twee verdiepingen met dito snijwerk en fabeldier. Recht roer met vierkante roerkoning, luiwagen op het onderdek, stuurwiel op het halfdek onder de bovencampanje. Het model heeft twee ankers, een kaapstander, kompashuis, scheepsbel en twee lantaarns achterop. De zeeg loopt op naar achteren, twee barkhouten en één reehout; rondspant. Grote rust en bezaansrust doorlopend. Het schip heeft een driemasttuig zonder zeilen met negentiende eeuwse veranderingen: de fokkemast is vervangen door een noodmast; de ezelshoofden zijn vervangen, de originele zijn terug te vinden onder inv.nr. NG-MC-174; twee bliksemafleiders naar ontwerp van J.P. Asmus zijn toegevoegd, één over de toppen van de boegspriet, masten en gaffel, één over de grote mast en de uiteinden van de ra's.

  • Opschriften / Merken

    opschrift, op de achtersteven: ‘17 VERGELIJKING.80.’

  • Onderdeel van catalogus


Vervaardiging

  • Vervaardiging

    • modelmaker: anoniem, Amsterdam
    • modelmaker: Jochem Pietersz. Asmus, Amsterdam
  • Datering

    • 1780
    • ca. 1800 - ca. 1830
  • Zoek verder op


Materiaal en techniek

  • Fysieke kenmerken

    hout, messing, ijzer, glas, touw en leer

  • Afmetingen

    hoogte 205 cm x lengte 278 cm x breedte 101 cm


Toelichting

  • Er is geen historische informatie over dit model bekend.


Dit werk gaat over

  • Persoon

  • Onderwerp


Verwerving en rechten

  • Copyright

  • Herkomst

    ...; transferred from the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, to the museum, 1883


Documentatie

  • Documentatie Geschiedenis: archiefdoos met tekeningen en foto's.


Gerelateerde objecten

  • Onderdelen


Duurzaam webadres


anonymous, Jochem Pietersz. Asmus

Model of a 40-Gun Dutch East Indiaman

Amsterdam, Amsterdam, c. 1800 - c. 1830

Inscriptions

  • inscription, on the stern:17 VERGELIJKING.80.

Conservation

  • H. Ketting, 1983: restored

Provenance

...; transferred from the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, to the museum, 1883

Object number: NG-MC-658


Entry

Polychromed and rigged wooden frame model of a three-masted ship, mounted on a stand.

Forty-six gun ports are indicated in three tiers. The model has four levels: lower deck, main deck, beakhead platform and forecastle and quarterdeck, and a poop. On the quarterdeck an awning with a table and three benches are positioned. The figurehead is of a lion. A V-shaped frame has been added to the beakhead, on which three supplementary catheads have been mounted, two with an anchor release gear of the Brunton type and one of the Van Houten type. The stern has a round tuck with one gun port and a hollow counter with four gun ports. The taffrail has two storeys and is ornamented with carvings of foliage and pilasters. The two-storey quarter galleries are decorated with carvings of foliage and a mythological beast. Below the stern a straight, square-headed rudder is indicated, a sweep is fitted on the lower deck and a steering wheel on the quarterdeck below the poop. The model has two anchors, one capstan, a binnacle, a ship’s bell and two stern lanterns. The sheer rises towards the stern, the model has two wales and one sheer rail. The hull is round. The main and mizzen channels are continuous.

The ship is rigged on three masts without sails and has several nineteenth-century alterations: the foremast is replaced by a jury mast, the mast caps were replaced (the original caps are now model NG-MC-174), two lightning conductors (NG-MC-601) as designed by Jochem Pietersz Asmus (1755-1837) have been added, one from stem to stern over the tops of the bowsprit, masts and gaff, the other over the mainmast and the tips of its yards; and the previously mentioned two, different types of anchor release gear as proposed by Thomas Brunton (NG-MC-633) and W. van Houten (NG-MC-634). All of which did not exist on ships from the 1780s.

Scale unknown.


Literature

J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 658; A.J. Hoving, ‘The Demonstration Model’, Model Shipwright 77 (1991), pp. 33-38; R. Daalder and E. Spits, Schepen van de Gouden Eeuw, Zutphen 2005, pp. 83-90; A.J. Hoving, Message in a Model: Stories from the Navy Model Room of the Rijksmuseum, Florence, OR 2013, pp. 154-59


Citation

J. van der Vliet, 2016, 'anonymous and Jochem Pietersz. Asmus, Model of a 40-Gun Dutch East Indiaman, , 1780', in J. van der Vliet and A. Lemmers (eds.), Navy Models in the Rijksmuseum, online coll. cat. Amsterdam: https://data.rijksmuseum.nl/200315853

(accessed 26 February 2026 23:11:06).