Verloren gewaande schilderingen Jurriaan Andriessen na 230 jaar terug in Beuningkamer

9 maart 2017 t/m 4 juli 2017
Beuningkamer

Twee verloren gewaande 18de-eeuwse schilderingen van Jurriaan Andriessen zijn weer terug in de Beuningkamer, de Amsterdamse stijlkamer in het Rijksmuseum.

beuningkamer

Het zijn twee geschilderde witmarmeren vrouwenfiguren in een bronskleurige nis, ook wel grisailles genoemd. Vermoed werd dat de grisailles verloren waren gegaan bij de sloop van het koopmanshuis waarvoor ze in 1786 speciaal werden gemaakt. Tot ze opdoken bij een particuliere verzamelaar in Italië. De schilderingen zijn tot en met 4 juli te zien in hun originele setting samen met de ontwerptekeningen van Andriessen en schilderijen uit het grachtenpand.

Beuningkamer

De Beuningkamer is sinds 2013 in zijn geheel te zien in het Rijksmuseum. De kamer stamt uit een – in 1896 afgebroken – huis aan de Keizersgracht 187 in Amsterdam. Het pand werd in 1744 geërfd door de koopman Mathijs Beuning, die een nieuw achterhuis liet bouwen met daarin deze grote ontvangstkamer. De kamer kreeg een rococo-interieur: een virtuoos gesneden mahoniehouten kamerbetimmering, rijk geornamenteerd stucplafond en een marmeren schouw met een schoorsteenstuk van Jacob de Wit uit 1748.

Laatste mode

In 1781 kwam er een nieuwe bewoner, Jan de Groot, die de beroemde behangselschilder Jurriaan Andriessen (1742-1819) opdracht gaf om de kamer volgens de laatste mode te decoreren. De kamer onderging een gedaanteverwisseling: van rococo naar neoclassicisme. De teruggevonden schilderingen tonen hoe meesterlijk Andriessen het trompe-l’oeil-effect beheerste. Naast de illusionistische grisailles met de vrouwenfiguren Vrede en Bacchante, vulde hij de vakken tussen de houten lambrisering en het stucplafond met landschapsbehangsels. Tot nu toe was er alleen een door Andriessen vervaardigd bovendeurstuk over als getuige van deze laat 18de-eeuwse toevoeging aan de inrichting.

beuningkamer2

Verwerving

Zelden lukt het om de 18de-eeuwse decoratieve schilderijen uit de Amsterdamse grachtenpanden weer terug te vinden. Door hun onhandige grote formaat en de veranderende mode in woninginrichting zijn de meeste al vroeg verloren gegaan. Het is daarom bijzonder dat het Rijksmuseum de twee schilderingen enige tijd geleden kon verwerven uit een privécollectie in Milaan. De stukken kwamen daar terecht na omzwervingen via het Franse Montpellier en Pordenone in Noord-Italië. De eigenaar benaderde het museum zelf, hij ging verhuizen en de hoge grisailles pasten niet meer in zijn nieuwe huis.

De presentatie Jurriaan Andriessen. Twee verloren gewaande schilderingen na 230 jaar terug in de Beuningkamer van 8 maart t/m 4 juli 2017 wordt mogelijk gemaakt door het Pruikenburg Fonds.

De aankoop van de grisailles is mogelijk gemaakt met steun van het Fonds De Haseth-Möller / Rijksmuseum Fonds.

De restauratie en installatie van de Beuningkamer werden in 2011 gerealiseerd dankzij extra bijdragen van schenkers en Vrienden van het Rijksmuseum.

Bij de presentatie verschijnt een speciaal nummer van het Rijksmuseum Bulletin dat geheel gewijd is aan de geschiedenis van de Beuningkamer van 1745 tot heden (Engelstalige uitgave, ISBN 978-94-91714-96-2 / ISSN 1877-8127).