80 Jaar Oorlog. De geboorte van Nederland

12 oktober 2018 t/m 20 januari 2019

borch Man on Horseback (1634), Gerard ter Borch (Dutch, 1617–1681) Museum of Fine Arts, BostonDit jaar is het 450 jaar geleden dat de Tachtigjarige Oorlog begon. Iedereen heeft weleens gehoord van deze jarenlange opstand van de Nederlanden onder leiding van Willem van Oranje tegen de Spaanse koning Filips II. Wat met onvrede van een minderheid over de gevestigde orde begon, groeide uit tot een internationale oorlog die drie generaties zou duren – van 1568 tot 1648. Maar wat is de betekenis van die oorlog, waarom is dit conflict voor Nederland belangrijk? In een speels tentoonstellingsontwerp van de Vlaamse scenograaf Roel van Berckelaer toont het Rijksmuseum aan de hand van spannende voorwerpen en bijzondere kunstwerken van o.a. Bruegel, Rubens en Ter Borch uit de tijd zelf, hoe opstand en burgeroorlog, terreur en onderdrukking, religieuze vervolgingen en vluchtelingen konden leiden tot de geboorte van Nederland en België. En hoe deze gebeurtenis nog altijd relevant is voor de samenleving van vandaag.

Actuele thema's

Deze belangrijke periode in de Nederlandse geschiedenis is relevanter dan ooit. Meer dan het traditionele nationalistische - heldhaftige - verhaal stelt het Rijksmuseum in 80 Jaar Oorlog ook de internationale dimensie van de strijd centraal en legt verbanden met het heden. Steeds wordt de vraag gesteld wat de betekenis van dit conflict van toen is voor de samenleving waarin wij nu leven. De toen bepalende thema's als terrorisme, executies, radicalisering, shock and awe, gelden ook vandaag de dag. Wat is vrijheid? En wanneer gaat vrijheid van de een ten koste van die van een ander? Wat is de betekenis van dit historische conflict over gewetensvrijheid, tolerantie, opstand en zelfbeschikking voor de wereld van nu? En hoe staat de Tachtigjarige Oorlog in verband met de economische en culturele bloei in de Gouden Eeuw en het slavernijverleden van Nederland?

Gezamenlijke website

80jaaroorlog.nl is een initiatief van de NTR en het Rijksmuseum in samenwerking met het Dordrechts Museum, Nationaal Militair Museum en Prinsenhof. Op tal van plaatsen door het hele land, België en Duitsland wordt dit jaar stilgestaan bij de Tachtigjarige Oorlog. Om alle activiteiten te bundelen is de website 80jaaroorlog.nl ontwikkeld. Een interactieve landkaart die overzicht geeft van historische locaties, actuele tentoonstellingen en evenementen. Van tentoonstellingen tot wandelroutes langs historische oorlogsgrond tot de herdenking van de slag bij Heiligerlee en de viering van Leidens Ontzet. Zo kan iedereen op zoek naar ‘de Tachtigjarige Oorlog’ bij hem of haar in de buurt of juist ver weg. Naast het verkennen van de kaart, neemt programmamaker Hans Goedkoop u in een drietal audiotours – over Oranje, religie en militaire ontwikkelingen – mee naar bijzondere activiteiten en plekken in het land.

Diverse lokale comités en organisaties zijn aangehaakt op dit platform. De website staat het hele jaar open voor nieuwe initiatieven. Wilt u zelf een activiteit op deze website delen? Laat het ons weten via 80jaaroorlog@rijksmuseum.nl.

Televisieserie NTR

In een 7-delige televisieserie brengt de NTR vanaf 28 september de verhalen over de 80-jarige oorlog die overal in het land te vinden zijn. Van Groningen tot Brussel, van Den Briel tot Groenlo, overal barst de strijd los. Hans Goedkoop overziet, met deskundigen, steeds het slagveld van de opstand van de Nederlandse onderdanen tegen het wettige Spaanse gezag.

Publicatie

boek

Rijksmuseum, NTR en Uitgeverij Atlas publiceren bij de tentoonstelling en de serie gezamenlijk het rijk geïllustreerde boek 80 Jaar Oorlog. De geboorte van Nederland. Het verhaal van de oorlog wordt hierin verteld door Gijs van der Ham, senior conservator afdeling Geschiedenis Rijksmuseum, waarbij kunstwerken en voorwerpen uit de tentoonstelling de rode draad vormen. Zijn verhaal wordt afgewisseld met persoonlijke verhalen uit de serie die de link naar het heden maken.

Vanaf oktober 2018 te koop in de Rijksmuseumshop, via rijksmuseum.nl/shop en in de boekhandel.