Model of a Wind-Driven Pump

anonymous, 1788

Model van een pomp aangedreven door molenwieken, in frames met twee verdiepingen, bijna identiek aan NG-MC-648-1. De onderste verdieping is een bak waarin de pompbuis staat, die bij de bovenste verdieping een afvoerbuis heeft. De pompemmers zijn eenvoudige metalen kleppen, evenals de pompzuigers die met een pompstang aan een kruk zijn verbonden; bij één model is de bovenkant van de pompbuis afgesloten met een houten prop, die de verticale beweging van de pompstang verzekert. De krukas wordt door een vier molenwieken aangedreven; krukas en wieken zijn met een metalen ring op een houten cylinder gemonteerd, zodat het geheel in de windrichting kan worden gedraaid.

  • Artwork typedemonstration model
  • Object numberNG-MC-648-2
  • Dimensionsmodel: height 37 cm x width 36.1 cm x depth 14.8 cm, packaging capsule: height 39.5 cm x width 39.5 cm x depth 38.5 cm
  • Physical characteristicswood, brass, textile and paper

Identification

  • Title(s)

    Model of a Wind-Driven Pump

  • Object type

  • Object number

    NG-MC-648-2

  • Description

    Model van een pomp aangedreven door molenwieken, in frames met twee verdiepingen, bijna identiek aan NG-MC-648-1. De onderste verdieping is een bak waarin de pompbuis staat, die bij de bovenste verdieping een afvoerbuis heeft. De pompemmers zijn eenvoudige metalen kleppen, evenals de pompzuigers die met een pompstang aan een kruk zijn verbonden; bij één model is de bovenkant van de pompbuis afgesloten met een houten prop, die de verticale beweging van de pompstang verzekert. De krukas wordt door een vier molenwieken aangedreven; krukas en wieken zijn met een metalen ring op een houten cylinder gemonteerd, zodat het geheel in de windrichting kan worden gedraaid.

  • Part of catalogue

Creation

  • Creation

    • model maker: anonymous, Netherlands (possibly)
    • after design by Arie Staats, Netherlands
    • after design by Brownel (Kapt.), United States of America

  • Dating

    • 1788
    • 1827

  • Search further with

Material and technique

  • Physical description

    wood, brass, textile and paper

  • Dimensions

    • model: height 37 cm x width 36.1 cm x depth 14.8 cm
    • packaging capsule: height 39.5 cm x width 39.5 cm x depth 38.5 cm

Explanatory note

  • Waarschijnlijk werd dit model oorspronkelijk met water gedemonstreerd. Reeds in 1788 kwam Arie Staats met het voorstel om pompen op schepen door middel van molenwieken te bewegen, maar zijn voorstel schijnt vergeten te zijn totdat in 1827 de Amerikaanse kapitein ter zee Brownel ze opnieuw introduceerde via een artikel in de Phare du Haize van 19 september 1827 en een in het Journal de Commerce d'Anvers van 28 september 1827. Tegen die tijd waren zij zo ouderwets dat zij niet konden concurreren met modernere ontwerpen zoals kettingpompen en dubbelwerkende pompen, zodat zelfs van beproeving werd afgezien. Volgens Van Beylen zijn pompen aangedreven door windmolens wel aan boord van schepen gebruikt.

This work is about

  • Subject

Acquisition and rights

  • Copyright

    Public domain

  • Provenance

    ...; transferred from the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, to the museum, 1883

Documentation

Related objects

  • Related

Persistent URL

Questions?

Do you spot a mistake? Or do you have information about the object? Let us know!

anonymous

Model of a Wind-Driven Pump

? Netherlands, Netherlands, United States of America, 1827

Provenance

...; transferred from the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, to the museum, 1883

Object number: NG-MC-648-2

Entry

Model of a pump driven by a wind propeller, fitted in a frame of two levels.

The lower level is a cistern in which the trunk is standing. At the upper level the trunk has an outlet. The lower pump boxes are simple metal valves, the upper pump boxes are identical but connected to a crankshaft with the pump rod. The crank is driven with a propeller with four sails; crank and propeller are mounted on a wooden cylinder with a metal ring, permitting it to follow the direction of the wind.

Although only one model has been mentioned by Obreen in his catalogue of 1858,1J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 648. two were found (see NG-MC-648-1). The workings of these models were probably originally demonstrated with water. The Dutchman Arie Staats was the first to invent such a pump for ships in 1788, but his proposition appears to have been forgotten until the reintroduction of the same pump by the American Captain Brownel with the publication of an article in the Phare du Haize of 19 September 1827 and in the Journal de Commerce d’Anvers of 28 September 1827.

By 1827 these wind-driven pumps were considered to be so old-fashioned that they could not compete with designs such as chain pumps or double acting pumps and therefore were never even tested.2HNA 2.12.01 Min. Marine, Exh. 27/10/1827 N16. According to J. van Beylen, however, pumps driven by windmills were used on ships.3J. van Beylen, Zeilvaart-lexicon. Maritiem woordenboek, Weesp 1985, p. 180.

Scale unknown.

Literature

J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 648; J. van Beylen, Zeilvaart-lexicon. Maritiem woordenboek, Weesp 1985, p. 180

Citation

J. van der Vliet, 2016, 'anonymous, Model of a Wind-Driven Pump, Netherlands, 1788', in J. van der Vliet and A. Lemmers (eds.), Navy Models in the Rijksmuseum, online coll. cat. Amsterdam: https://data.rijksmuseum.nl/20073605

(accessed 3 augustus 2026 22:06:26 UTC+0).

Footnotes

  • 1J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 648.
  • 2HNA 2.12.01 Min. Marine, Exh. 27/10/1827 N16.
  • 3J. van Beylen, Zeilvaart-lexicon. Maritiem woordenboek, Weesp 1985, p. 180.