Publicatiedatum: 30 september 2026 - 07:32

Het Rijksmuseum en het Museo Nacional del Prado kondigen een samenwerking aan op het gebied van onderzoek naar vrouwen in de kunst en geschiedenis. De samenwerking bouwt voort op de jarenlange inzet van beide musea om de zichtbaarheid van vrouwen in de collectie blijvend te vergroten. Door de krachten te bundelen willen de musea met nieuw onderzoek bijdragen aan een rijker en inclusiever beeld van het gedeelde Nederlandse en Spaanse verleden. De samenwerking richt zich onder andere op een internationaal fellowshipprogramma voor postdocs en een tentoonstelling in het Rijksmuseum over vrouwelijk leiderschap in de Habsburgse Nederlanden van de 16de eeuw.

Samenwerking  

De samenwerking bestaat uit verschillende onderdelen zoals het organiseren van expert meetings, een fellowship en een tentoonstelling in het Rijksmuseum. Het fellowship gaat in september 2027 van start en richt zich op onderzoek naar de rol, het bestuur en de beeldvorming van vrouwen in het Habsburgse Rijk, waarbij een focus ligt op de (gedeelde) Nederlandse en Spaanse context. De fellow krijgt de mogelijkheid om uitgebreid onderzoek te doen in de collecties van het Rijksmuseum en het Prado en bij te dragen aan de tentoonstelling. De werving start in oktober 2026. 

El Prado en Femenino  

El Prado en femenino werd opgezet als onderzoeksproject en is inmiddels uitgegroeid tot een permanent, multidisciplinair initiatief van het Museo Nacional del Prado waarbij vrouwen binnen de collectie worden uitgelicht als kunstenaars, opdrachtgevers en sleutelfiguren. Belangrijke activiteiten binnen het initiatief zijn onderzoek, tentoonstellingen, publicaties, educatieve programma's en internationale samenwerking.  

De afgelopen jaren zijn de nalatenschappen van Clara Peeters, Sofonisba Anguissola, Isabella Clara Eugenia van Oostenrijk, Christina van Zweden en Elisabetta Farnese onder de aandacht gebracht met tentoonstellingen, programma's en publicaties. Dit najaar opent het Museo Nacional del Prado een tentoonstelling gewijd aan Maria Anna van Oostenrijk. Deze tentoonstelling laat zien hoe het beeld van de koningin gedurende haar leven en regeerperiode tot stand kwam en zich ontwikkelde. Ook wordt duidelijk hoe dat beeld werd vormgegeven, verspreid en uitgedragen tijdens een van de meest bepalende periodes in de geschiedenis van de Spaanse monarchie.   

Vrouwen van het Rijksmuseum  

Een interdisciplinair team zet zich sinds 2021 in om de zichtbaarheid van vrouwen in de collectie en presentatie structureel te vergroten. Resultaten zijn onder meer de symposiumreeks Women in the Museum , de podcastserie Vrouwen aan de muur en tentoonstellingen als Point of View: Een genderperspectief op de collectie . Verschillende werken zijn verworven van kunstenaars als Gesina ter Borch, Maria van Oosterwijck en Marlow Moss. Meer dan 450 objecten zijn sinds de start van het project onderzocht en ruim 250 zaalteksten verrijkt met verhalen vanuit vrouwelijk perspectief. Komende jaren ligt de focus naast onderzoek en publieksactiviteiten ook op samenwerking en kennisuitwisseling zoals met Museo Nacional del Prado. 

Tentoonstelling in het Rijksmuseum

De tentoonstelling die uit de samenwerking voortvloeit, zal in 2029 in het Rijksmuseum te zien zijn, en belicht de macht, het publieke imago en de rol van kunst tijdens de regeerperiodes van Margaretha van Oostenrijk, Maria van Hongarije en Margaretha van Parma. Samen bestuurden zij in de zestiende eeuw bijna zestig jaar de Nederlanden, destijds onderdeel van het Habsburgse wereldrijk. 

Dankzij 

Vrouwen van het Rijksmuseum wordt mede mogelijk gemaakt door CHANEL, het Susi Zijderveld Fonds, het Familie Krouwels Fonds, het Machteld Vos & Willem Sijthoff Fonds, het Heleen Dura-van Oord Fonds, het Kind Courage Monique Maarsen Fonds, het Familie Staal Fonds, het Karin van Leeuwen Fonds, het Dreesmann-Beerkens Fonds, Sofronie Foundation, het Linne & Marijn Pijnenborg Fonds, het Jolanda Degen Fonds, het Lara Timmerman Fonds, het Antoinette Rolloos Hueber Fonds, het Hendrikje Crebolder Fonds, Amy Novogratz & Mike Velings, het Femke Dijkhuis Fonds, het Bianca van Galen Fonds, het Haboldt-Pianetti Fonds, Jenny Reynaerts, het Sandra Swelheim Fonds en het Vrouwen van het Rijksmuseum Fonds.