Tom Pouce

1 min - Eva Eikhout, Lisa Westerveld en Huigen Leeflang

01-10-2026 - Lichaamsverhalen

Eva Eikhout

Spreker, presentatrice, schrijver


Ik heb een haat-liefdeverhouding met mijn elektrische rolstoel. Hij is lomp, hij is ontiegelijk zwaar en hij kan niet over een drempel die hoger is dan 15cm. Het voelt vaak letterlijk als een blok aan mijn been en hij gaat gepaard met veel (voor)oordelen.

Maar! Het grote voordeel is wel dat de rolstoel mij op gelijke hoogte brengt met andere mensen. Hij beschermt mij. Hij zorgt ervoor dat ik niet omvergelopen word. Dat mensen mij letterlijk en figuurlijk zien staan. Dat ik mee kan doen in de samenleving.

En daarom sprak deze prent mij aan: want ook ik heb in mijn leven al op ontelbaar veel soorten verhogingen (krukken, stoelen, banken, opstapjes) gestaan, net zoals het kleine mannetje op deze prent. In stijl!

Lisa Westerveld

Politica en Tweede Kamerlid voor PRO


De mensheid is altijd geneigd geweest om anderen te beoordelen op basis van uiterlijke kenmerken, waardoor mensen die afwijken van het gemiddelde gezien worden als een bezienswaardigheid. Wie zich verdiept in het leven van Jan Hannema leest dat hij optrad, werd tentoongesteld en zelf genoot van de aandacht. Of dat klopt, is moeilijk te verifiëren, maar in ieder geval was het juist zijn lengte die ook mogelijkheden bood en de familie in inkomen voorzag. Het is te gemakkelijk om te doen alsof dit iets van vroeger was. Want laten we eerlijk zijn; tegenwoordig stellen we mensen niet meer tentoon, maar nog al te vaak worden mensen met een beperking wel stilletjes nagestaard, worden er grappen over hen gemaakt en worden ze keihard buitengesloten op de arbeidsmarkt en in ons sociale leven. Ik hoop dat deze prent ons allemaal aan het nadenken zet; Hoe inclusief zijn wij echt, in ons denken én doen?

Huigen Leeflang

sr. Conservator Prenten


De jongen die hier poseert in driedelig kostuum is de 13-jarige Jan Hannema (1839-1878). Zijn positie op de stoel geeft zijn geringe lengte aan. In navolging van de een jaar oudere, succesvolle kleine Amerikaan Charles Stratton, alias General Tom Thumb, trad de jonge Fries op onder de naam Admiraal Tom Pouce. Beide artiestennamen zijn afgeleid van de held uit een oud volksverhaal, in Nederland bekend als Klein Duimpje. In Frankrijk werd ‘tom pouce’ gebruikt voor allerlei kleine zaken, van opvouwbare paraplus tot wafeltjes. Zowel Stratton als Hannema genoten internationale bekendheid als performers. De prent met het portret van ‘L’Amiral Tom Pouce’ is gemaakt in Turijn tijdens zijn tournee door Italië in 1852-1853. De optredens waarin hij verschillende rollen vertolkte, van duivel tot Madame de Pompadour en dokter, werden begeleid met muziek die speciaal voor hem was geschreven door een Italiaanse componist. Hannema oogstte hiermee groot succes. De Italiaanse portretprent diende als promotiemateriaal en als souvenir. Getuige een notitie op de achterkant werd dit exemplaar gekocht na een optreden in Haarlem juli 1854. Beeltenissen van Jan Hannema doen het nog steeds goed als marketinginstrument getuige de tompouce gebakjes met zijn portret die in aanloop van zijn geboortedag (23 april) worden verkocht in zijn geboortestad Franeker.