Allegorie op het vruchtbare Friesland

Jacob Folkema (vermeld op object), 1717 - 1718

Op het voetstuk in het midden staat de personificatie van de cartografie, met in haar hand een aardbol die ze met een passer meet. Op haar bovenbeen rust een kaart van Friesland. Aan haar voeten een meetketting, een rond (land)meetkundig instrument en een portret van Willem IV van Oranje-Nassau. Daaronder de titel. Ze houdt een wakend oog op Wispelturigheid (Wispeltuer), linksonder. Hij staat voor de wispelturigheid waar het Friese land zich naar moet schikken: een bos kon opeens onder water staan, want zijn lichaam smelt door het zoute water van de zee. Linksboven zijn hoofd een schild met het wapen van Friesland (met schuinbalken en pompeblêden). De dreiging van de zee is rechtsonder verbeeld door een onstuimige Neptunus (Zeevoogd). Links en rechts van Cartografie nog meer figuren die betrekking hebben op Friesland en haar vruchtbare natuur, visserij en landbouw. Links, met haar arm leunend op een kruik waar water uitstroomt, een stroomgodin (Stroomvoogdess) met rechts van haar de personificatie van de visserij (Visschevang). Boven hen van links naar rechts: een sater met fluit als personificatie van de natuur (Natuer), de personificatie van de bossen met eikenloven (Woudman) en personificatie van de turfwinning (vrouw Veenbrand). Rechtsonder haar vrouw Onland, die rouwt om de schade die de turfwinning aan het land veroorzaakt. Rechts van Cartografie zit Flora en/of Ceres (vrouw Veldgewas) met korenaren en cornucopia, ze staat voor de overvloed die voortvloeit uit het land. Boven haar, op de achtergrond, twee vrouwelijke personificaties die in verband staan met groene weides en/of grasvelden: Beemdeheil en Graazevol. Rechts, met in haar ene hand een bazuin met daarop een vrijheidshoed en in de andere hand een schild met het wapen van de provincie, de Friese Maagd. Op de achtergrond een landschap met kenmerkende Friese elementen, zoals het Sjaerdemaslot te Franeker en de vuurspuwende Rode Klif te Gaasterland (zou in de oudheid een vulkaan zijn geweest).

  • Soort kunstwerkprent, titelpagina
  • ObjectnummerRP-P-AO-2-23
  • Afmetingenplaatrand: hoogte 465 mm x breedte 287 mm

Identificatie

  • Titel(s)

    • Uitbeeldinge der Heerlijkheit Friesland. Zoo in't algemeen, als in haare zo bijzondere Grietenijen. Door Dr. Bern. Schotanus â Sterringa. Nu Nieuwelijke, Met Bijgevoegde Aangrenzingen, en veel Vermeerderingen (titel op object)
    • Titelpagina voor: Bernardus Schotanus à Sterringa, Uitbeelding der Heerlijkheit Friesland, 1718
    • Allegorie op het vruchtbare Friesland
  • Objecttype

  • Objectnummer

    RP-P-AO-2-23

  • Beschrijving

    Op het voetstuk in het midden staat de personificatie van de cartografie, met in haar hand een aardbol die ze met een passer meet. Op haar bovenbeen rust een kaart van Friesland. Aan haar voeten een meetketting, een rond (land)meetkundig instrument en een portret van Willem IV van Oranje-Nassau. Daaronder de titel. Ze houdt een wakend oog op Wispelturigheid (Wispeltuer), linksonder. Hij staat voor de wispelturigheid waar het Friese land zich naar moet schikken: een bos kon opeens onder water staan, want zijn lichaam smelt door het zoute water van de zee. Linksboven zijn hoofd een schild met het wapen van Friesland (met schuinbalken en pompeblêden). De dreiging van de zee is rechtsonder verbeeld door een onstuimige Neptunus (Zeevoogd). Links en rechts van Cartografie nog meer figuren die betrekking hebben op Friesland en haar vruchtbare natuur, visserij en landbouw. Links, met haar arm leunend op een kruik waar water uitstroomt, een stroomgodin (Stroomvoogdess) met rechts van haar de personificatie van de visserij (Visschevang). Boven hen van links naar rechts: een sater met fluit als personificatie van de natuur (Natuer), de personificatie van de bossen met eikenloven (Woudman) en personificatie van de turfwinning (vrouw Veenbrand). Rechtsonder haar vrouw Onland, die rouwt om de schade die de turfwinning aan het land veroorzaakt. Rechts van Cartografie zit Flora en/of Ceres (vrouw Veldgewas) met korenaren en cornucopia, ze staat voor de overvloed die voortvloeit uit het land. Boven haar, op de achtergrond, twee vrouwelijke personificaties die in verband staan met groene weides en/of grasvelden: Beemdeheil en Graazevol. Rechts, met in haar ene hand een bazuin met daarop een vrijheidshoed en in de andere hand een schild met het wapen van de provincie, de Friese Maagd. Op de achtergrond een landschap met kenmerkende Friese elementen, zoals het Sjaerdemaslot te Franeker en de vuurspuwende Rode Klif te Gaasterland (zou in de oudheid een vulkaan zijn geweest).

  • Opschriften / Merken

    verzamelaarsmerk, verso, gestempeld: Lugt 2228


Vervaardiging

  • Vervaardiging

    • prentmaker: Jacob Folkema (vermeld op object)
    • naar ontwerp van Johannes Hilarides (vermeld op object)
    • naar ontwerp van (vermeld op object)
    • uitgever: François Halma (vermeld op object), Leeuwarden
  • Datering

    1717 - 1718

  • Zoek verder op


Materiaal en techniek

  • Afmetingen

    plaatrand: hoogte 465 mm x breedte 287 mm


Toelichting

  • Titelpagina voor: Schotanus à Sterringa, Bernardus. Uitbeelding der Heerlijkheit Friesland. Zoo int algemeen, als in haare XXX bijzondere grietenijen (...). Leeuwarden: François Halma, 1718. De plaat was later vermoedelijk in het bezit van de Amsterdamse uitgeversfamilie Ottens en is mogelijk ook gebruikt in deel 7 van hun Atlas Maior, uitgegeven tussen 1725 en 1750.


Dit werk gaat over

  • Onderwerp

  • Plaats


Verwerving en rechten


Documentatie


Duurzaam webadres