10 dingen over het zeegezicht van Gustave Le Gray

Le Gray was een van de eersten die zich toelegde op het genre zeegezichten binnen de fotografie. De Franse fotograaf werd in de jaren 1850 in heel Europa bekend met zijn grote foto’s van kusten en zeegezichten.

Van Normandië tot aan de Middellandse Zee zette Le Gray zijn grote camera en mobiele donkere kamer op kliffen en stranden neer en fotografeerde hij recht tegen de zon in. Zijn foto’s tonen dreigende wolkenluchten, fonkelende reflecties en schepen aan de verre horizon.

Dankzij zijn geavanceerde technieken wist Le Gray indrukwekkende wolkenformaties en brekende golven vast te leggen met korte belichtingstijden - iets wat met de toen gangbare fotografische materialen zeer moeilijk was.

Tot op de dag van vandaag zijn Le Grays technieken en werkwijze grotendeels onverklaard gebleven. De schenking van een zeegezicht van Le Gray aan het Rijksmuseum bood in 2019 de gelegenheid om het onderzoek naar Le Grays werk te starten.

Christian Klant, fotograaf en specialist op het gebied van historische natte-collodiumnegatiefprocedé, kreeg van het Rijksmuseum de opdracht om Le Grays vernieuwende technieken uit de jaren 1850 te onderzoeken en opnieuw in praktijk te brengen.

Uitgangspunt voor het onderzoek is dat het op dezelfde manier werd uitgevoerd met onder meer de originele receptuur en de technieken die Le Gray ook ter beschikking had. Alleen op deze manier kon hij vaststellen hoe de beroemde fotograaf te werk moet zijn gegaan.

Christian bestudeerde originele teksten en afdrukken in verschillende collecties, waaronder Bibliothèque Nationale de France. Originele afdrukken en negatieven zijn als boeken - als je ze kunt lezen, bieden ze veel technische aanwijzingen over hoe de fotograaf te werk is gegaan.

Met grote, zelfgemaakte negatieven en een enorme camera ging Christian vervolgens op pad over de Nederlandse stranden om zeegezichten te maken. Hij droeg zijn mobiele donkere kamer en honderden liters water met zich mee. Christian kwam er onder andere achter dat Le Gray niet alleen montages maakte van verschillende negatieven, maar ook een zeldzame lens gebruikte.

De grootste uitdaging van het gehele onderzoek, aldus Klant, was om op het juiste moment op de juiste plek te zijn, en dan te hopen dat het licht precies goed zou zijn en de dramatische wolken.

Christians onderzoek krijgt binnenkort een vervolg. Het wordt namelijk besproken met allerlei experts op het gebied van Le Grays fotografie. Daarna volgt eventueel aanvullend onderzoek en een publicatie