Direct naar de inhoud

Röntgenonderzoek

Wat onder het oppervlak schuilt, komt aan het licht

Achter de zichtbare lagen van een kunstwerk schuilt vaak een verborgen verhaal. Met röntgenonderzoek onthullen we wat het blote oog niet ziet; geheimen, aanpassingen en verrassende ontdekkingen.

Over het project

Met röntgenonderzoek kijken we dwars door objecten heen om hun verborgen geheimen te onthullen. Schilderijen, papier, beelden, modellen, muziekinstrumenten en zelfs scheepswrakvondsten geven zo hun innerlijke structuur prijs. We brengen niet alleen verborgen elementen in beeld, maar onderzoeken ook hoe objecten zijn opgebouwd en of ze mechanisch stabiel zijn. Voor objecten die complex zijn opgebouwd, gebruiken we een speciaal ontwikkelde CT-scanner, waarmee we ze driedimensionaal kunnen doorlichten. Zo krijgen we een uniek inzicht in de materiële en technische kant van erfgoed, zonder het te beschadigen - een blik voorbij het zichtbare, diep in de kern van kunst en geschiedenis.

Doel van het project

Dit project heeft als doel nieuwe methoden te ontwikkelen en toe te passen om erfgoedobjecten driedimensionaal door te lichten met geavanceerde CT-technieken. Een bijzondere uitdaging is het verkrijgen van 3D-informatie uit ogenschijnlijk vlakke objecten zoals schilderijen, waarbij traditionele CT-methoden vaak tekortschieten. Daarom onderzoeken we innovatieve beeldvormingstechnieken die ook bij zulke complexe of platte structuren waardevolle ruimtelijke inzichten kunnen opleveren, zoals laminografie. Zo willen we verborgen informatie onthullen zonder schade aan te brengen.

De resultaten dragen bij aan een beter begrip van materiaalgebruik en constructie van objecten en conserveringsbehoeften, en versterken de rol van CT als niet-destructieve analysetool in de erfgoedsector.

Gerelateerde publicaties

F.G. Bossema, W.J. Palenstijn, A. Heginbotham, M. Corona, T. Van Leeuwen, R. Van Liere, J. Dorscheid, D. O’Flynn, J. Dyer, E. Hermens, en K.J. Batenburg. ‘Enabling 3D CT-scanning of cultural heritage objects using only in-house 2D X-ray equipment in museums’ Nature Communications, 15, (2024), 3939

M.B. Kiss, F.G. Bossema, P.J.C. van Laar, S. Meijer, F. Lucka, T. van Leeuwen en K.J. Batenburg, ‘Beam filtration for object-tailored X-ray CT of multi-material cultural heritage objects’, Heritage Science, 11, (2023), 130

J. Dorscheid, F.G. Bossema, P. van Duin, S.B. Coban, R. van Liere, K.J. Batenburg en G.P. Di Stefano, ‘Looking under the skin – multi-scale CT scanning of a peculiarly constructed cornett in the Rijksmuseum’, Heritage Science, 10, (2022), 161

M. Domínguez-Delmás, F.G. Bossema, J. Dorscheid, S.B. Coban, M. Hall-Aquitania, K.J. Batenburg en E. Hermens, ‘X-ray computed tomography for non-invasive dendrochronology reveals a concealed double panelling on a painting from Rubens’ studio’, PLOS ONE, 16 (8), (2021), e0255792

F.G. Bossema, M. Domínguez-Delmás, W.J. Palenstijn, A. Kostenko, J. Dorscheid, S.B. Coban, E. Hermens en K.J. Batenburg, ‘A novel method for dendrochronology of large historical wooden objects using line trajectory X-ray tomography’, Scientific Reports, 11, (2021), 11024

F.G. Bossema, S.B. Coban, A. Kostenko, P. van Duin, J. Dorscheid, I. Garachon, E. Hermens, R. van Liere en K.J. Batenburg, ‘Integrating expert feedback on the spot in a time-efficient explorative CT scanning workflow for cultural heritage objects’, Journal of Cultural Heritage, 49, (2021), 38-47

Medewerkers

Frederik Vanmeert
f.vanmeert@rijksmuseum.nl
Onderzoeker

Katrien Keune
k.keune@rijksmuseum.nl
Hoofd Science

Partners en sponsoren

Virtutis Opus Fonds

Universiteit Leiden

CWI (Universiteit van Amsterdam)

Gerelateerde projecten