Thomas Hees en zijn bediende Thomas en neven Jan en Andries Hees

Michiel van Musscher, 1687

Thomas Hees werkte als diplomaat in Algiers, Tunis en Tripolis (afgebeeld op de kaart in het boek). Hij onderhandelde daar over de vrijlating van Nederlandse scheepslieden die als slaven tewerk waren gesteld. In dezelfde tijd kocht hij de Afrikaanse jongen die achter hem staat, Thomas. Hij is 17 jaar, heeft geen schoenen aan en een ijzeren band om zijn hals: een verwijzing naar slavernij en eigenaarschap.

  • Soort kunstwerkschilderij
  • ObjectnummerSK-C-1215
  • Afmetingendrager: hoogte 76 cm x breedte 63 cm
  • Fysieke kenmerkenolieverf op doek

Identificatie

  • Titel(s)

    • Thomas Hees met zijn neven Jan en Andries Hees en een bediende (voormalige titel)
    • Thomas Hees en zijn bediende Thomas en neven Jan en Andries Hees
  • Objecttype

  • Objectnummer

    SK-C-1215

  • Beschrijving

    Portretten van Thomas Hees, resident en commissaris der Staten Generaal bij de regeringen te Algiers, Tunis en Tripolis, bemiddelaar inzake de vrijkoop van christenslaven te Algiers in 1683 met zijn neven Jan en Andries Hees, en Thomas, de tot slaaf gemaakte bediende van Afrikaanse oorsprong. Hees zit centraal in de compositie, op een zogenaamde Spaanse stoel die is bekleed met rood velours, afgezet met goudgalon en franje van gouddraad. Met zijn rechterarm leunt Hees ontspannen op de tafel en in zijn linkerhand houdt hij een lange Turkse pijp. De Afrikaanse Thomas ondersteunt de pijp en illustreert daarmee zijn rol als bediende. Ook de houding en bezigheden van de twee andere afgebeelde personen zijn dienend. Neef Andries brengt aan zijn oom een brief. Ondertussen biedt neef Jan zijn oom een tabakspot aan en een fraai geborduurde doek ter verfrissing. Hees draagt een șalvar, een wijde broek die vanaf de knie naar de enkel nauw toeloopt met daaroverheen een entari, een lang gewaad dat zowel door mannen als door vrouwen werd gedragen. De bediende Thomas heeft een fraaie doek om zijn hoofd geknoopt. Afgezien van zijn grijsblauwe kleding en het rode vest, draagt hij oorbellen met parels en is hem een band met een verguld slotje om de hals gedaan. Dergelijke metalen banden kunnen gezien worden als een verwijzing naar slavernij en eigenaarschap. Uit dagboeknotities van Thomas Hees blijkt dat de jongen aan boord was van een Portugees schip dat veroverd werd door de Algerijnen en dat hij op 22 augustus 1677 op de slavenmarkt van Algiers was aangeboden. Hij was op dat moment zeven jaar oud en kreeg van Hees niet alleen zijn eigen voornaam, maar voluit de namen ‘Thomas Joseph Algiers’ opgelegd. Het tapijt op tafel is een zeldzame weergave van een vaas-tapijt, afkomstig uit Kirman, een gebied dat bekend stond om een specifieke weeftechniek die de kleden relatief stijf en dus eigenlijk minder geschikt maakte om over een tafel te leggen. Op de vloer ligt een zogenaamd Smyrna-tapijt. De atlas is opengeslagen bij de landen rondom de Middellandse Zee, met onderaan de rechterpagina in een cartouche het opschrift ‘BARBARI(A)’. Met de namen Algiers, Tunis en Tripoli wordt het werkterrein van de gezant hier aangegeven. De atlas leunt tegen een hemelglobe en een rij boeken, die links begint met de Biblia Sacra, gevolgd door een koran met Arabisch opschrift en een niet te identificeren boek. Er staat een zandloper en een inktstel met ganzenveer op tafel, en er ligt een lakstempel en een klein rond foedraal, mogelijk met een horloge. Op tafel ligt een brieventas van roodfluweel met goudborduursel. Op de achterwand hangen enkele geweren, nimcha's, kruithoorns en patroontassen, takken koraal, een spiegel en een wapenbord met de Hollandse Leeuw.

  • Opschriften / Merken

    • signatuur en datum, links op het tafelkleed: ‘Michiel van Musscher Pinxit Anno MDCLXXXVII.’
    • inscriptie, rechtsmidden, geschilderd: ‘Erentfeste, Vrome, onse Lieve Getrouwe Thomas Hees Resident en Commissaris wegens haer Ho: Mo: aende Regeringen van Algier, Tunis ende Tripolis.
      Algier’ (inhoud van brieftekst)
    • inscriptie, achterzijde: ‘Thomas Hees 52 jaar, Jan Hees 16 jaar, Andries Hees 24 jaar en Thomas de neger 17 jaar.’

Vervaardiging

  • Vervaardiging

    schilder: Michiel van Musscher

  • Datering

    1687

  • Zoek verder op


Materiaal en techniek

  • Fysieke kenmerken

    olieverf op doek

  • Afmetingen

    drager: hoogte 76 cm x breedte 63 cm


Dit werk gaat over

  • Persoon

  • Onderwerp

  • Plaats


Verwerving en rechten

  • Credit line

    Bruikleen van het Koninklijk Kabinet van Schilderijen Mauritshuis

  • Copyright


Documentatie

    • Documentatiemap Schilderijen: aantekeningen R. van Luttervelt (voor 1963), beschrijving historisch kader een aan artikel uit het Bulletin van den Nederlandsche Oudheidkundigen Bond: aanwinsten van het Mauritshuis.
    • Bulletin Nederlands Oudheidkundig Bond 1914, p. 246
    • http://www.hees1.humanities.uva.nl/ (Website gemaakt door Anna Lakmaker en Anna de Wilde, in het kader van de werkgroep 'Tussen moslims en christenslaven: de Nederlandse ambassadeur Thomas Hees in zeventiende-eeuws Algiers', onderdeel van de Master Geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam.)
    • Bronnen voor de geschiedenis van de levantsche handel XXXIV, 1917 (rijksgeschiedenispublicatiën), deel 34 V 0186.
    • B. Naderzad. 'Louis XIV, la Boullaye et l'exotisme Persan', Gazette des Beaux Arts 79 (1972), p. 37, afb. 11.
    • Spiegel Historiael 24 (1989) nr. 2, p. 69, 72.
    • Bulletin van het Rijksmuseum (1999) nr. 2/3, p. 157-158, afb.
    • W.H. Vroom, 'Amsterdam in het Rijksmuseum', Ons Amsterdam 24 (1972), p. 179.

Gerelateerde objecten

  • Gerelateerd


Duurzaam webadres