Theuerdank

Jost de Negker, naar ontwerp van Leonhard Beck, 1517

Boek met een titelpagina en 118 houtsneden op 290 bladen. Het boek bevat de tekst van en illustraties bij het verhaal 'Theuerdank' (ofwel 'Teurdanck', 'Theuerdanck', of 'Tewerdank'). Deze gefictionaliseerde liefdesgeschiedenis is opgesteld door keizer Maximiliaan I van Habsburg en opgeschreven door Siegmund von Dietrichstein, Marx Treitzsaurwein en hoofdzakelijk Melchior Pfintzing die het in 1514 klaar heeft gemaakt voor publicatie. Het verhaal gaat over de avonturen van ridder Theuerdank (Maximiliaan I) onderweg naar Ehrenreich (Maria hertogin van Bourgondië) met het doel haar het hof te maken. Gesteund door de goede geest Ehrenhold probeert hij tegenstanders Umfallo, Fürwittig en Neidelhart (welke drie levensfasen representeren) te verslaan. Maria was al in 1482 overleden, dus kan dit verhaal ook worden gelezen als een eerbetoon aan het huwelijk. De illustraties zijn grotendeels ontworpen door Leonhard Beck (77 stuks) en verder door Hans Schäufelein (ongeveer 20 stuks), Hans Burgkmair (I) (15 stuks), Jörg Breu (I), Wolf Traut, Erhard Schön, Hans Weiditz en een aantal onbekende prentmakers. Ze zijn waarschijnlijk uitgesneden door Jost de Negker.

  • Soort kunstwerkboek
  • ObjectnummerBI-1955-771
  • Afmetingenalbum: hoogte 360 mm x breedte 250 mm x dikte 98 mm x breedte 496 mm (opengeslagen)
  • Fysieke kenmerkenboek met houten platten bekleed met varkensleer en ornamenteel gepreegd op alle zijden; opliggende bindingen; visgraat naaiselbinding; gebonden in katernen van gemiddeld vier bladen; twee metalen klampsluitingen; ingebonden houtsneden; tekst in boekdruk; latere papieren schutbladen; rood op snee

Identificatie

  • Titel(s)

    • Teuerdanck (titel op object)
    • Theuerdank
  • Objecttype

  • Objectnummer

    BI-1955-771

  • Beschrijving

    Boek met een titelpagina en 118 houtsneden op 290 bladen. Het boek bevat de tekst van en illustraties bij het verhaal 'Theuerdank' (ofwel 'Teurdanck', 'Theuerdanck', of 'Tewerdank'). Deze gefictionaliseerde liefdesgeschiedenis is opgesteld door keizer Maximiliaan I van Habsburg en opgeschreven door Siegmund von Dietrichstein, Marx Treitzsaurwein en hoofdzakelijk Melchior Pfintzing die het in 1514 klaar heeft gemaakt voor publicatie. Het verhaal gaat over de avonturen van ridder Theuerdank (Maximiliaan I) onderweg naar Ehrenreich (Maria hertogin van Bourgondië) met het doel haar het hof te maken. Gesteund door de goede geest Ehrenhold probeert hij tegenstanders Umfallo, Fürwittig en Neidelhart (welke drie levensfasen representeren) te verslaan. Maria was al in 1482 overleden, dus kan dit verhaal ook worden gelezen als een eerbetoon aan het huwelijk. De illustraties zijn grotendeels ontworpen door Leonhard Beck (77 stuks) en verder door Hans Schäufelein (ongeveer 20 stuks), Hans Burgkmair (I) (15 stuks), Jörg Breu (I), Wolf Traut, Erhard Schön, Hans Weiditz en een aantal onbekende prentmakers. Ze zijn waarschijnlijk uitgesneden door Jost de Negker.

  • Opschriften / Merken

    • stempel, verso titelpagina, gestempeld: ‘B’
    • verzamelaarsmerk, verso titelpagina, gestempeld: Lugt 2166 (Met streep in plaats van stippen onder de 'M'.)
    • nummer, dekblad, handgeschreven: ‘221’
    • datum, rug, handgeschreven: ‘1517’
  • Catalogusreferentie

    • New Hollstein German (Beck) 283-359
    • Hollstein German 416-430
    • Hollstein German 351-372
    • New Hollstein German (Breu)
    • LeBlanc 50

Vervaardiging

  • Vervaardiging

    • prentmaker: Jost de Negker, Augsburg
    • naar ontwerp van Leonhard Beck
    • naar ontwerp van Hans Schäufelein
    • naar ontwerp van Hans Burgkmair (I)
    • naar ontwerp van Jörg Breu (I)
    • naar ontwerp van Hans Weiditz (mogelijk)
    • schrijver: Melchior Pfinzing
    • drukker: Johann Schönsperger (I), Neurenberg
    • supervisie: Konrad Peutinger (mogelijk)
    • opgedragen door: Melchior Pfinzing
    • opgedragen aan: Maximiliaan I (Rooms-Duits keizer)
  • Datering

    1517

  • Zoek verder op


Materiaal en techniek

  • Fysieke kenmerken

    boek met houten platten bekleed met varkensleer en ornamenteel gepreegd op alle zijden; opliggende bindingen; visgraat naaiselbinding; gebonden in katernen van gemiddeld vier bladen; twee metalen klampsluitingen; ingebonden houtsneden; tekst in boekdruk; latere papieren schutbladen; rood op snee

  • Afmetingen

    album: hoogte 360 mm x breedte 250 mm x dikte 98 mm x breedte 496 mm (opengeslagen)


Toelichting

  • De eerste druk door Johann Schönsperger (I) in Neurenberg in 1517 had een beperkte oplage. Na het overlijden van keizer Maximiliaan I is er in 1519 een grotere oplage uitgegeven. Het beeld van deze keizer als 'de laatste Ridder op de Troon' is voortgekomen uit dit verhaal. Het lettertype gebruikt in deze uitgave is voorloper van het Gotisch schrift.


Dit werk gaat over

  • Persoon

  • Onderwerp


Verwerving en rechten


Documentatie

  • Marjorie H. Bottenheim, 'Keizerlijke en Koninklijke boekkunst in de eerste helft van de 16de eeuw', Bulletin van het Rijksmuseum 4 (1956), p. 109-110.


Duurzaam webadres