Reishorloge

Salomon Hendrikszoon Coster, ca. 1643 - ca. 1659

In deze eenvoudige kast bevindt zich een uurwerk waarin de modernste ideeën zijn verwerkt. Salomon Coster was een van de belangrijkste uurwerkmakers van zijn tijd. Hij onderhield contacten met wetenschappers die probeerden tijdmeetinstrumenten preciezer te maken, zoals Christiaan Huygens. Hierdoor werden Costers tafelklokken internationaal beroemd. De portretten op dit horloge stellen misschien wel geleerden voor.

  • Soort kunstwerksieraad, reishorloge
  • ObjectnummerBK-KOG-1779
  • Afmetingenhoogte 10,5 cm x breedte 8,5 cm x diepte 4,8 cm
  • Fysieke kenmerkenzilver, olieverf, glas; uurwerk: diverse materialen

Identificatie

  • Titel(s)

    Reishorloge

  • Objecttype

  • Objectnummer

    BK-KOG-1779

  • Beschrijving

    Reishorloge van zilver. De ovale zilveren kast heeft geen glas, zodat men het deksel open moet maken om de zilveren wijzerplaat, met alleen een uurwijzer te kunnen zien. Het uurwerk heeft een veerton, die door een ketting verbonden is met een snek, welke op het eerste rad gemonteerd is. De kracht wordt door drie raderen overgebracht naar het laatste rad, het zogenaamde echappementsrad dat de draaiende beweging van de raderen omzet in de heen-en-weer-gaande beweging van de balans. Hier is het echappement de zogenaamde spillegang, waarin het echappements-rad beurtelings twee uitsteeksels op de balansas in tegengestelde richting wegdrukt. Het wiel van de balans, dat door zijn massa de heen-en-weer-gaande beweging vertraagt bevindt zich onder de fraai bewerkte kloof op de achterplatine. De gang van het horloge kan op twee manieren gereguleerd worden, waarvan zich op de achterplatine twee wijzerplaatjes bevinden. het grootste van de twee, midden boven, is bevestigd op de spil van de veerton en kan met behulp van een wormwieltje ingesteld worden. Zo kan men de spanning van de veer vergroten of verkleinen. De gravering van het tweede, kleinere wijzerplaatje wijkt af van de eerste, en is een latere toevoeging. Het dient om de werkzame lengte van de onder de balans liggende spiraalveer te regelen. Tot de verandering behoorde ook het verzwaren van de balans , waar met zes klinknageltjes een extra ring onder aangebracht werd. Een bijzondere merkwaardigheid aan dit horloge vormen de twee olieverfportretten, die in het deksel en achterin de kast geschilderd zijn.

  • Opschriften / Merken

    signatuur, achterplatine: ‘Salomon Coster Van Haerlem’


Vervaardiging

  • Vervaardiging

    • uurwerkmaker: Salomon Hendrikszoon Coster, Den Haag
    • edelsmid: anoniem, Nederland
  • Datering

    • ca. 1643 - ca. 1659
    • ca. 1650
  • Zoek verder op


Materiaal en techniek

  • Fysieke kenmerken

    zilver, olieverf, glas; uurwerk: diverse materialen

  • Afmetingen

    hoogte 10,5 cm x breedte 8,5 cm x diepte 4,8 cm


Dit werk gaat over

  • Onderwerp


Verwerving en rechten

  • Credit line

    Bruikleen van het Koninklijk Oudheidkundig Genootschap

  • Copyright


Documentatie

  • J.H. Leopold, "Een reishorloge door Salomon Coster", in: Jaarverslagen van het Koninklijk Oudheidkundig Genootschap, 1976-1981, pp. 72-76.


Duurzaam webadres