Model van een verdedigingsvaartuig

Rijkswerf Vlissingen, 1861

Blokmodel van de romp met rondhout, incompleet. Het gladboordige vaartuig heeft twaalf geschutpoorten op het open bovendek, een rechte vallende voorsteven en een rond achterschip met verticale achtersteven. Recht roer met roerkwadrant en messing helmstok, stuurwiel met trommel van Wesselinck, kiel met hieling. Alle dekuitrusting is tot in uiterst detail uitgewerkt, zoals anker, stoppers, pompen, klampen, tuiglieren, losse gemakken en roosters. De brede romp heeft de vorm van een gepiekt rondspant gecombineerd met een platte zeeg, een barkhout en een reehout. Het rondhout is dat van een tweemastgaffelschoener zonder gieken (losse broeking) en met een breefok. Schaal 1:40 (afgeleid).

  • Soort kunstwerkscheepsmodel, demonstratiemodel
  • ObjectnummerNG-MC-1117
  • Afmetingenmodel: hoogte 61 cm x breedte 77 cm x diepte 31,4 cm, capsule: hoogte 68,5 cm x breedte 63,5 cm x diepte 24 cm
  • Fysieke kenmerkenhout, messing, ivoor

Identificatie

  • Titel(s)

    Model van een verdedigingsvaartuig

  • Objecttype

  • Objectnummer

    NG-MC-1117

  • Beschrijving

    Blokmodel van de romp met rondhout, incompleet. Het gladboordige vaartuig heeft twaalf geschutpoorten op het open bovendek, een rechte vallende voorsteven en een rond achterschip met verticale achtersteven. Recht roer met roerkwadrant en messing helmstok, stuurwiel met trommel van Wesselinck, kiel met hieling. Alle dekuitrusting is tot in uiterst detail uitgewerkt, zoals anker, stoppers, pompen, klampen, tuiglieren, losse gemakken en roosters. De brede romp heeft de vorm van een gepiekt rondspant gecombineerd met een platte zeeg, een barkhout en een reehout. Het rondhout is dat van een tweemastgaffelschoener zonder gieken (losse broeking) en met een breefok. Schaal 1:40 (afgeleid).

  • Opschriften / Merken

    opschrift, op diverse onderdelen: ‘1861’

  • Onderdeel van catalogus

Vervaardiging

  • Vervaardiging

    modelmaker: Rijkswerf Vlissingen, Vlissingen

  • Datering

    1861

  • Zoek verder op

Materiaal en techniek

  • Fysieke kenmerken

    hout, messing, ivoor

  • Afmetingen

    • model: hoogte 61 cm x breedte 77 cm x diepte 31,4 cm
    • capsule: hoogte 68,5 cm x breedte 63,5 cm x diepte 24 cm

Toelichting

  • Het verdedigingsvaartuig Pro Patria, lang 20 m., werd in 1857-1858 te Vlissingen gebouwd naar ontwerp van L.K. Turk & Ltz. Klerck. Zij voerde vier stukken en een mortier, die niet op het model voorkomt. In 1865 werd zij van zwaarden voorzien. Zij was de eerste van een klasse van dertien grote kanonneerboten, die 'verdedigingsvaartuigen' werden genoemd, en doordat zij als eerste Nederlands vaartuig voorzien was van stalen verschansingsplaten, kan zij als voorloper van de pantserschepen in Nederland worden beschouwd. De Pro Patria zelf werd voornamelijk voor instructiedoeleinden gebruikt tot zij in 1877 werd afgevoerd.

Dit werk gaat over

  • Persoon

  • Onderwerp

Verwerving en rechten

  • Copyright

    Publiek domein

  • Herkomst

    ...; transferred from the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, to the museum, 1883

Documentatie

    • Catalogus Rijksmuseum Nederlands Scheepvaartmuseum, Amsterdam 1943, p. 147.
    • J.M. Dirkzwager, 'De introductie van pantserschepen in Nederland', Tijdschrift voor zeegeschiedenis (1985) nr. 1, p. 26 met afb.

Duurzaam webadres

Vragen?

Ziet u een fout? Of heeft u extra informatie over dit object? Laat het ons weten!
  • Model van een verdedigingsvaartuig
  • Model van een verdedigingsvaartuig

Rijkswerf Vlissingen

Model of a Coastal Defence Vessel

Flushing, 1861

Inscriptions

  • inscription, on various parts:1861

Provenance

...; transferred from the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, to the museum, 1883

Object number: NG-MC-1117

Entry

Wooden block model of a ship with spars, incomplete.

Model of a carvel-built vessel that has twelve gun ports on the open upper deck, a straight raking stem, and a round stern with a vertical sternpost. At the stern a straight rudder with a rudder quadrant and brass tiller is indicated. The model is fitted with a steering wheel with Wesselink drum. All deck fittings are executed in minute detail, including the anchor, stoppers, pumps, cleats, mast winches, loose heads and gratings. The hull is broad and is slightly S-bottomed. The sheer is completely flat, with one wale and a sheer rail. The spars are those of a gaff-rigged two-masted schooner without booms, and with a lower square sail.

The coastal defence vessel Pro Patria, 20 metres long, was built in Flushing from 1857 to 1858,1A.J. Vermeulen, De schepen van de Koninklijke Marine en die der gouvernementsmarine 1814-1962, The Hague 1962, p. 36. according to a design by Lambertus Katharinus Turk (1811-1873) and Lieutenant Klerck. The vessel carried four guns and a mortar, which are missing on the model. In 1865 it was fitted with leeboards. Pro Patria was the first of a class of thirteen large gunboats called ‘coastal defence vessels’, and because it was the first Dutch vessel equipped with a steel reinforced bulwark, it can be considered to be the forerunner of the ironclads of the Dutch Navy. Pro Patria was mainly used for instruction purposes until its discharge in 1877.

Scale (derived) 1:40.

Literature

J.M. Obreen et al., handwritten inventory list for items 944 to 1431, 1884, manuscript in HNA 476 RMA, inv. no. 1089, no. 1117; J.J. Backer Dircks, De Nederlandsche zeemacht in haar verschillende tijdperken geschetst, 2 vols., The Hague 1890, pp. 635, 640, 643; Catalogus Rijksmuseum Nederlands Scheepvaartmuseum, coll. cat. Amsterdam 1943, p. 147; A.J. Vermeulen, De schepen van de Koninklijke Marine en die der gouvernementsmarine 1814-1962, The Hague 1962, p. 36; J.M. Dirkzwager, ‘De introductie van pantserschepen in Nederland’, Tijdschrift voor Zeegeschiedenis 4 (1985), no. 1, pp. 23-41, p. 26 with ill.; A. van Dijk, Voor Pampus. De ontwikkeling van de scheepsbouw bij de Koninklijke Marine omstreeks 1860, Amsterdam/The Hague 1987 (Bijdragen tot de Nederlandse Marinegeschiedenis, vol. 4), p. 97

Citation

J. van der Vliet, 2016, 'Rijkswerf Vlissingen, Model of a Coastal Defence Vessel, Flushing, 1861', in J. van der Vliet and A. Lemmers (eds.), Navy Models in the Rijksmuseum, online coll. cat. Amsterdam: https://data.rijksmuseum.nl/20054119

(accessed 3 augustus 2026 21:58:11 UTC+0).

Footnotes

  • 1A.J. Vermeulen, De schepen van de Koninklijke Marine en die der gouvernementsmarine 1814-1962, The Hague 1962, p. 36.