Aan de slag met de collectie:
Model van een lepelbaggeraar
anoniem, 1627
Lepelbaggeraar, model, ca. 1800, naar een ontwerp uit 1627. Dichtslibbing van de Nederlandse zeehavens zorgde voor problemen, vooral toen omstreeks 1600 de diepgang van de schepen toenam. Om de havens toegankelijk te houden, werd in de 17de eeuw een groot aantal uitvindingen gedaan. De lepelbaggeraar is daar een voorbeeld van. De twaalf 'lepels' worden ieder door één man bediend door middel van de lieren op het verhoogde dek. De geschepte modder werd in een van de twee modderschuiten geleegd.
- Soort kunstwerkscheepsmodel, demonstratiemodel
- ObjectnummerNG-MC-1090
- Afmetingenmodel: hoogte 21,5 cm x breedte 80,5 cm x diepte 45,5 cm, capsule: hoogte 24,5 cm x breedte 83,5 cm x diepte 55,5 cm
- Fysieke kenmerkenhout en messing
Identificatie
Titel(s)
Model van een lepelbaggeraar
Objecttype
Objectnummer
NG-MC-1090
Beschrijving
Model van een lepelbaggeraar op een grondplank, in zeer slechte staat en incompleet. Het middenschip heeft zes lieren op een verhoogd dek, die alle met de hand bediend worden en waarvan de kabels met ieder eind aan een lepel bevestigd zijn, zodat de ene lepel daalt als de andere opgehaald wordt.
Onderdeel van catalogus
Vervaardiging
Vervaardiging
- modelmaker: anoniem, Nederland
- naar ontwerp van Dominicus van Wesel, Nederland
Datering
- 1627
- ca. 1800
Zoek verder op
Materiaal en techniek
Fysieke kenmerken
hout en messing
Afmetingen
- model: hoogte 21,5 cm x breedte 80,5 cm x diepte 45,5 cm
- capsule: hoogte 24,5 cm x breedte 83,5 cm x diepte 55,5 cm
Toelichting
De twaalf lepels worden ieder door één man gehanteerd vanaf een der twee vlotten: hij duwt de lepel in de modder en leegt hem daarna in een van de twee modderschuiten, die beide voorzien zijn van een strijkbare mast. Aan de andere zijde van het middenschip liggen twee kleinere schuitjes, die vermoedelijk dienen om wat ballast te bergen om het schip tijdens het trekken van de bagger in evenwicht te houden. Deze baggeraar is ongetwijfeld het in 1627 gepatenteerde ontwerp van Dominicus van Wesel van de graafmachine voor kanalen onder water. Het graven van kanalen nog vóór de drooglegging was een vernieuwing. Volgens de inventaris stelt dit model ook de baggeraar die gebruikt werd in de haven van Hellevoetsluis voor, maar dit is onwaarschijnlijk.
Dit werk gaat over
Onderwerp
Verwerving en rechten
Copyright
Herkomst
…; collection Mr J. Schouten, Dordrecht; purchased by the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, 1861;{A. Lemmers (ed.), _Maritime Technology from the Rijksmuseum Amsterdam: Multimedia Catalogue of the Dutch Navy Model Collection 1698-1889_, coll. cat. Amsterdam (Rijksmuseum) 1995, no. MC-1090.} transferred to the museum, 1883
Documentatie
G. Doorman, 'Hollandse oude baggermolens', De Ingenieur (1951) nr. 38.
Duurzaam webadres
Als u naar dit object wilt verwijzen, gebruik dan de duurzame URL:
Vragen?
Ziet u een fout? Of heeft u extra informatie over dit object? Laat het ons weten!
anonymous
Model of a Spoon Dredger
Netherlands, Netherlands, c. 1800
Provenance
…; collection Mr J. Schouten, Dordrecht; purchased by the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, 1861;1A. Lemmers (ed.), Maritime Technology from the Rijksmuseum Amsterdam: Multimedia Catalogue of the Dutch Navy Model Collection 1698-1889, coll. cat. Amsterdam (Rijksmuseum) 1995, no. MC-1090. transferred to the museum, 1883
Object number: NG-MC-1090
Entry
Model of a spoon dredger, mounted on a base.
The pontoon has six winches on an elevated deck, each worked by hand. The cable of every individual drum has each end connected to a spoon, so that while one spoon rises, the other is lowered. After every stroke the rotation is reversed. Each of the twelve spoons is manoeuvred by a man standing on one of two floats. The man pushes the spoon into the mud, and after it has been lifted he unloads it into one of the two sailing mud barges, which have a mast that can be lowered. At the other side of the pontoon two small boats are secured, probably carrying ballast as a counterweight against the pull of the dredger.
The model was bought by the Department of the Navy, together with models NG-MC-1087 and NG-MC-1091, from the collection of J. Schouten in Dordrecht in 1861. This dredger is the one patented by Dominicus van Wesel in 1627 and was designed for cutting channels under water. The cutting of polder canals before the marsh had been drained, as is done today, may have been a novel feature of the invention. According to the inventory this dredger was used in the harbour of Hellevoetsluis at the end of the eighteenth and the beginning of the nineteenth century.2J.M. Obreen et al., handwritten inventory list for items 944 to 1431, 1884, manuscript in HNA 476 RMA, inv. no. 1089, no. 1090.
Scale unknown.
Literature
J.M. Obreen et al., handwritten inventory list for items 944 to 1431, 1884, manuscript in HNA 476 RMA, inv. no. 1089, no. 1090; G. Doorman, Octrooien voor uitvindingen in de Nederlanden uit de 16de-18de eeuw, The Hague 1940, G.278; G. Doorman, ‘Hollandse oude baggermolens’, De Ingenieur 38 (1951), pp. 1-5; C. Singer et al. (eds.), A History of Technology, 5 vols., Oxford 1957-58, vol. 4, pp. 632-33, fig. 339; R.M. Haubourdin et al., De physique existentie dezes lands. Jan Blanken, inspecteur-generaal van de waterstaat (1755-1838), exh. cat. Amsterdam (Rijksmuseum) 1987, no. 71
Citation
J. van der Vliet, 2016, 'anonymous, Model of a Spoon Dredger, Netherlands, 1627', in J. van der Vliet and A. Lemmers (eds.), Navy Models in the Rijksmuseum, online coll. cat. Amsterdam: https://data.rijksmuseum.nl/20054103
(accessed 29 November 2025 10:52:50).Footnotes
- 1A. Lemmers (ed.), Maritime Technology from the Rijksmuseum Amsterdam: Multimedia Catalogue of the Dutch Navy Model Collection 1698-1889, coll. cat. Amsterdam (Rijksmuseum) 1995, no. MC-1090.
- 2J.M. Obreen et al., handwritten inventory list for items 944 to 1431, 1884, manuscript in HNA 476 RMA, inv. no. 1089, no. 1090.