Geuzennap, volgens overlevering toebehoord hebbende aan de graaf van Egmond

anoniem, ca. 1550 - in of voor 1688

Toen in 1566 enkele honderden Nederlandse edelen aan het Spaanse gezag een petitie aanboden waarin om meer tolerantie inzake geloofskwesties werd gevraagd, werden zij honend uitgemaakt voor 'gueux': bedelaars. De groep nam het Franse 'gueux' (verbasterd tot 'geuzen') aan als erenaam en tooide zich met bedelaarsinsignes. Dit waren penningen die stadsbesturen aan bedelaars gaven als teken dat zij mochten bedelen. De halve maan vorm van de penningen en de tekst op de rand 'Liever Turx dan Paus' verwijst naar Turkije. 'Turks' had verschillende betekenissen. Turken hadden niet alleen de naam wreed te zijn, ze stonden ook bekend om hun tolerantie tegenover andere godsdiensten. Bovendien waren het islamitische Turkije en katholieke Spanje met elkaar in oorlog. Behalve penningen droegen de Geuzen ook kleine houten bedelnapjes en flesjes: herkenningstekens van bedelende pelgrims.

  • Soort kunstwerkfles, geuzenpenning, nap, bedelnap
  • ObjectnummerNG-71-A
  • Afmetingennap: hoogte 5 cm x diameter 16 cm, penning: hoogte 2,9 cm x breedte 2 cm, ivoren fles: hoogte 2,8 cm x diameter 1,9 cm, houten fles: hoogte 2,7 cm x diameter 1,8 cm

Identificatie

  • Titel(s)

    Geuzennap, volgens overlevering toebehoord hebbende aan de graaf van Egmond

  • Objecttype

  • Objectnummer

    NG-71-A

  • Beschrijving

    Gedraaid houten bekertje met holle voet waaromheen een gouden ring met twee draagogen. De twee uiteinden van de ring zijn doorboord en vormen een derde draagoog. Aan ieder draagoog een kettinkje, één met een houten en één met een ivoren pelgrimsflesje, aan het derde een ovale penning met draagoog. Aan de voorzijde hiervan het portret (Philips II van Spanje), aan de keerzijde twee ineengeslagen handen omgeven door een dubbele bedelzak. Randschrift penning voorzijde: EN TOVT FIDELLES AV ROY. Keerzijde: IVSQVES A PORTER LA BESACE.

Vervaardiging

  • Vervaardiging

    vervaardiger: anoniem, Lage Landen

  • Datering

    ca. 1550 - in of voor 1688

  • Zoek verder op

Materiaal en techniek

  • Afmetingen

    • nap: hoogte 5 cm x diameter 16 cm
    • penning: hoogte 2,9 cm x breedte 2 cm
    • ivoren fles: hoogte 2,8 cm x diameter 1,9 cm
    • houten fles: hoogte 2,7 cm x diameter 1,8 cm

Toelichting

  • De geuzennap zou hebben toebehoord aan de Graaf van Egmond, die in 1568 in Brussel ter dood werd veroordeeld door de Raad van Beroerten. Zijn dood werd een symbool voor de onderdrukking in de Nederlanden onder Alva.

Dit werk gaat over

  • Persoon

  • Onderwerp

  • Plaats

  • Periode

    1566

Verwerving en rechten

  • Credit line

    Schenking van J.A.H. baron van Zuylen van Nijevelt, Doorn

  • Verwerving

    schenking 1941-05

  • Copyright

    Publiek domein

  • Herkomst

    Collection Lamoraal I van Gavere “Graaf van Egmond” (1522 - 1568), Zottegem near Brussels, 1566;{Note RMA.} by descent through the Van Egmond, Van Capelle, Delafialle, Bleiswijk and Van Zuylen van Nijevelt families to Joan Adriaan Hugo baron van Zuylen van Nijevelt (1854-1940), Doorn; donated by his heirs to the museum through the mediation of his brother in law Jonkheer Mr L.Ch. van Loon, 1941

Documentatie

    • Documentatiemap.
    • Kees van der Pols, 'Vroege geuzenpenningen', De Beeldenaar (2007) nr. 1, p. 17-22.
    • Jaarverslag 1941, p. 29 met afb.
    • G. van der Meer, 'Geuzenpenningen, napjes en kalebasjes', Beeldenaar (1980) nr. 4, p. 91-95.

Gerelateerde objecten

  • Gerelateerd

Duurzaam webadres

Vragen?

Ziet u een fout? Of heeft u extra informatie over dit object? Laat het ons weten!