De omgekeerde wereld

Pieter van der Borcht (I), ca. 1576 - 1608

De prent toont een landschap waar op de achtergrond een boerderij door een groep soldaten wordt geplunderd. Op de voorgrond is een rebus afgebeeld die allegorisch commentaar geeft op de politieke situatie in de Nederlanden anno 1576-1579. De rebus moet van links naar rechts worden gelezen. Uiterst links staan de personificaties van Nijd (Nijt) en Oorlog (Wreet). Samen houden ze een enorme omgekeerde wereldbol vast. Een geit (met) die tussen hen in staat en een bidsnoer (Gheveijnst) vervolledigen de eerste zin: 'Nijt en Gheveijnst wreet hout de weerelt verkeert'. In het midden van de prent staat het teken van trouw (twee ineengeslagen handen), een eend (ende) en de slapende, naakte personificatie van Liefde (Liefde slaapt onteert). Deze zin leest als volgt: 'Trouwe en Liefde slaept onteert'. Tenslotte staan uiterst rechts een graszode (soo), een zolderdak (den) en de personificatie van Tijd (Tyt) die een boek openslaat met op de linkerpagina een deegrol (wel) en op de rechterpagina een ladder en de letter t (leert). De laatste zin leest 'soo den Tyt wel leert'.

  • Soort kunstwerkprent
  • ObjectnummerRP-P-2004-896
  • Afmetingenplaatrand: hoogte 197 mm x breedte 278 mm
  • Fysieke kenmerkenets en gravure

Identificatie

  • Titel(s)

    De omgekeerde wereld

  • Objecttype

  • Objectnummer

    RP-P-2004-896

  • Beschrijving

    De prent toont een landschap waar op de achtergrond een boerderij door een groep soldaten wordt geplunderd. Op de voorgrond is een rebus afgebeeld die allegorisch commentaar geeft op de politieke situatie in de Nederlanden anno 1576-1579. De rebus moet van links naar rechts worden gelezen. Uiterst links staan de personificaties van Nijd (Nijt) en Oorlog (Wreet). Samen houden ze een enorme omgekeerde wereldbol vast. Een geit (met) die tussen hen in staat en een bidsnoer (Gheveijnst) vervolledigen de eerste zin: 'Nijt en Gheveijnst wreet hout de weerelt verkeert'. In het midden van de prent staat het teken van trouw (twee ineengeslagen handen), een eend (ende) en de slapende, naakte personificatie van Liefde (Liefde slaapt onteert). Deze zin leest als volgt: 'Trouwe en Liefde slaept onteert'. Tenslotte staan uiterst rechts een graszode (soo), een zolderdak (den) en de personificatie van Tijd (Tyt) die een boek openslaat met op de linkerpagina een deegrol (wel) en op de rechterpagina een ladder en de letter t (leert). De laatste zin leest 'soo den Tyt wel leert'.

  • Opschriften / Merken

    • verzamelaarsmerk, verso linksonder, gestempeld: Lugt 2228
    • onderschrift, recto rechtsonder in de marge, gegraveerd: ‘Haijne et lypocrit Tyran, tiennent le Mo[n]de a rebous / Foy et Charité dort, tesmoin le Temps et nous tous.’
    • onderschrift, recto midden onder in de marge, gegraveerd: ‘Aequi nullus amor dubium Fraus impia mundum / Concutit,et solitas Dea Livida concipit ignes.’
    • onderschrift, recto linksonder in de marge, gegraveerd: ‘Nijt met Gheveijsthz wreet, hout de Weerelt verkeert / Trouwe en Liefde slaept onteert soo den Tijt wel leert’
    • adres, recto, rechtsonder op zeis, gegraveerd: ‘Huberti excudit cum Privil. Regis Bus’
  • Catalogusreferentie

    New Hollstein Dutch A2


Vervaardiging

  • Vervaardiging

    • prentmaker: Pieter van der Borcht (I), Antwerpen (stad) (mogelijk)
    • naar tekening van Marten van Cleve (I), Antwerpen (stad)
    • naar prent van Antonie Wierix (II), Antwerpen (stad)
    • samensteller: Willem van Haecht (I)
    • uitgever: Adriaen Huybrechts (I) (vermeld op object), Antwerpen (stad)
  • Datering

    ca. 1576 - 1608

  • Zoek verder op


Materiaal en techniek

  • Fysieke kenmerken

    ets en gravure

  • Afmetingen

    plaatrand: hoogte 197 mm x breedte 278 mm


Toelichting

  • zie ook Wierix NHD 1921 voor de gravure van A. Wierix naar Maarten van Cleve en Willem van Haecht. De rebustaal van de prent werd oorspronkelijk bedacht door Willem van Haecht.


Dit werk gaat over

  • Onderwerp


Verwerving en rechten

  • Credit line

    Schenking van de heer H. Leeflang, Amsterdam

  • Verwerving

    schenking 2004

  • Copyright


Documentatie

  • C.P. Burger, 'De rebus van onze oude rederijkers', Het Boek 14 (1925), p. 145-192.


Duurzaam webadres