Als zoon van de beroemde schilder Jan Willem Pieneman, is de keuze om ook schilder te worden voor Nicolaas Pieneman (1809-1860) vanzelfsprekend.

Hij leert de eerste penseelstreken van zijn vader en studeert daarna aan de Amsterdamse Academie voor Schone Kunsten. Net als zijn vader schildert hij recente historische gebeurtenissen, maar hij is vooral bekend als portretschilder. Pieneman is goed bevriend met koning Willem II. Ze lopen zelfs arm in arm door tentoonstellingen. Pieneman wordt vaak gevraagd om leden van de koninklijke familie te vereeuwigen. Iets wat hij mogelijk, of deels, aan die innige vriendschap met de koning te danken heeft.