Model van een pomp aangedreven door wind

anoniem, 1788

Model van een pomp aangedreven door molenwieken, in frames met twee verdiepingen, bijna identiek aan NG-MC-648-2. De onderste verdieping is een bak waarin de pompbuis staat, die bij de bovenste verdieping een afvoerbuis heeft. De pompemmers zijn eenvoudige metalen kleppen, evenals de pompzuigers die met een pompstang aan een kruk zijn verbonden; bij één model is de bovenkant van de pompbuis afgesloten met een houten prop, die de verticale beweging van de pompstang verzekert. De krukas wordt door een vier molenwieken aangedreven; krukas en wieken zijn met een metalen ring op een houten cylinder gemonteerd, zodat het geheel in de windrichting kan worden gedraaid.

Soort kunstwerkdemonstratiemodel
ObjectnummerNG-MC-648-1
Afmetingenmodel: hoogte 31,5 cm x breedte 32 cm x diepte 11,2 cm, capsule: hoogte 39,5 cm x breedte 39,5 cm x diepte 38,5 cm
Fysieke kenmerkenhout, messing, textiel en papier

Ontdek verder

meer door anonymous

Boeket bloemen

anoniem, 1680-08

Bloemen

anoniem, ca. 1700 - ca. 1799

Vijf studies van anemonen

anoniem, ca. 1760 - ca. 1770

Poppenhuis van Petronella Oortman

anoniem, ca. 1686 - ca. 1710

Tak van bloeiende magnolia

anoniem, 1910 - 1925

Kimono

anoniem, 1910 - 1930

Identificatie

Titel(s)
Model van een pomp aangedreven door wind
Objecttype
Objectnummer
NG-MC-648-1
Beschrijving
Model van een pomp aangedreven door molenwieken, in frames met twee verdiepingen, bijna identiek aan NG-MC-648-2. De onderste verdieping is een bak waarin de pompbuis staat, die bij de bovenste verdieping een afvoerbuis heeft. De pompemmers zijn eenvoudige metalen kleppen, evenals de pompzuigers die met een pompstang aan een kruk zijn verbonden; bij één model is de bovenkant van de pompbuis afgesloten met een houten prop, die de verticale beweging van de pompstang verzekert. De krukas wordt door een vier molenwieken aangedreven; krukas en wieken zijn met een metalen ring op een houten cylinder gemonteerd, zodat het geheel in de windrichting kan worden gedraaid.
Onderdeel van catalogus

Vervaardiging

Vervaardiging
- modelmaker: anoniem, Nederland (mogelijk)
- naar ontwerp van Arie Staats, Nederland
- naar ontwerp van Brownel (Kapt.), Verenigde Staten van Amerika
Datering
- 1788
- 1827
Zoek verder op

Materiaal en techniek

Fysieke kenmerken
hout, messing, textiel en papier
Afmetingen
- model: hoogte 31,5 cm x breedte 32 cm x diepte 11,2 cm
- capsule: hoogte 39,5 cm x breedte 39,5 cm x diepte 38,5 cm

Toelichting

Waarschijnlijk werd dit model oorspronkelijk met water gedemonstreerd. Reeds in 1788 kwam Arie Staats met het voorstel om pompen op schepen door middel van molenwieken te bewegen, maar zijn voorstel schijnt vergeten te zijn totdat in 1827 de Amerikaanse kapitein ter zee Brownel ze opnieuw introduceerde via een artikel in de Phare du Haize van 19 september 1827 en een in het Journal de Commerce d'Anvers van 28 september 1827. Tegen die tijd waren zij zo ouderwets dat zij niet konden concurreren met modernere ontwerpen zoals kettingpompen en dubbelwerkende pompen, zodat zelfs van beproeving werd afgezien. Volgens Van Beylen zijn pompen aangedreven door windmolens wel aan boord van schepen gebruikt.

Dit werk gaat over

Onderwerp

Verwerving en rechten

Copyright
Publiek domein
Herkomst
...; transferred from the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, to the museum, 1883

Documentatie

Gerelateerde objecten

Gerelateerd

Duurzaam webadres

Als u naar dit object wilt verwijzen, gebruik dan de duurzame URL:
https://id.rijksmuseum.nl/20053884

Provenance

...; transferred from the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, to the museum, 1883

Object number: NG-MC-648-1

Entry

Model of a pump driven by a wind propeller, fitted in a frame of two levels.

The lower level is a cistern in which the trunk is standing. At the upper level the trunk has an outlet. The lower pump boxes are simple metal valves, the upper pump boxes are identical but connected to a crankshaft with the pump rod. The trunk is closed with a wooden plug, which controls the vertical movement of the rod. The crank is driven with a propeller with four sails; crank and propeller are mounted on a wooden cylinder with a metal ring, permitting it to follow the direction of the wind.

Although only one model has been mentioned by Obreen in his catalogue of 1858,¹J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 648. two were found (see NG-MC-648-2). The workings of these models were probably originally demonstrated with water. The Dutchman Arie Staats was the first to invent such a pump for ships in 1788, but his proposition appears to have been forgotten until the reintroduction of the same pump by the American Captain Brownel with the publication of an article in the Phare du Haize of 19 September 1827 and in the Journal de Commerce d’Anvers of 28 September 1827.

By 1827 these wind-driven pumps were considered to be so old-fashioned that they could not compete with designs such as chain pumps or double acting pumps and therefore were never even tested.²HNA 2.12.01 Min. Marine, Exh. 27/10/1827 N16. According to J. van Beylen, however, pumps driven by windmills were used on ships.³J. van Beylen, Zeilvaart-lexicon. Maritiem woordenboek, Weesp 1985, p. 180.

Scale unknown.

Literature

J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 648; J. van Beylen, Zeilvaart-lexicon. Maritiem woordenboek, Weesp 1985, p. 180

Citation

J. van der Vliet, 2016, 'anonymous, Model of a Wind-Driven Pump, Netherlands, 1788', in J. van der Vliet and A. Lemmers (eds.), Navy Models in the Rijksmuseum, online coll. cat. Amsterdam: https://data.rijksmuseum.nl/20053884

(accessed 3 augustus 2026 20:12:38 UTC+0).

Footnotes

¹J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 648.
²HNA 2.12.01 Min. Marine, Exh. 27/10/1827 N16.
³J. van Beylen, Zeilvaart-lexicon. Maritiem woordenboek, Weesp 1985, p. 180.