Model van een toestel voor het teren van kabelgarens

anoniem, ca. 1849

Model van een toestel voor het teren van kabelgarens. De werking van het model blijft onduidelijk. In het midden is een teer-reservoir in de vloer neergelaten. Twee dwarsleggers houden hierin een stel metalen platen rechtop vast: één daarvan heeft een gleuf, waarvan de opening wordt geregeld door de andere op en neer te laten. Aan iedere zijde van het teer-reservoir staat een frame met ieder twee spoelen; boven op het ene frame liggen ook twee buisvormige geleiders voor de garens. Aan beide uiteinden bevindt zich een groot raamwerk, boven verbonden door een dwarsbalk. Hierin zijn aan de ene kant twee spoelen met garens en een zwengel aangebracht, aan de andere drie lege spoelen, waarvan één met trommel en zwengel. Aan een kant staat een driepoot kruk met rond blad met een pin of verticale as erop.

Soort kunstwerkdemonstratiemodel
ObjectnummerNG-MC-61
Afmetingenhoogte 24,3 cm x breedte 31,2 cm x diepte 19,3 cm
Fysieke kenmerkenhout, messing en touw

Identificatie

Titel(s)
Model van een toestel voor het teren van kabelgarens
Objecttype
Objectnummer
NG-MC-61
Beschrijving
Model van een toestel voor het teren van kabelgarens. De werking van het model blijft onduidelijk. In het midden is een teer-reservoir in de vloer neergelaten. Twee dwarsleggers houden hierin een stel metalen platen rechtop vast: één daarvan heeft een gleuf, waarvan de opening wordt geregeld door de andere op en neer te laten. Aan iedere zijde van het teer-reservoir staat een frame met ieder twee spoelen; boven op het ene frame liggen ook twee buisvormige geleiders voor de garens. Aan beide uiteinden bevindt zich een groot raamwerk, boven verbonden door een dwarsbalk. Hierin zijn aan de ene kant twee spoelen met garens en een zwengel aangebracht, aan de andere drie lege spoelen, waarvan één met trommel en zwengel. Aan een kant staat een driepoot kruk met rond blad met een pin of verticale as erop.
Opschriften / Merken
opschrift: onderdelen genummerd 1 tot 4
Onderdeel van catalogus

Vervaardiging

Vervaardiging
- modelmaker: anoniem, Verenigd Koninkrijk
- naar ontwerp van Joseph Parsons, Verenigd Koninkrijk
Datering
ca. 1849
Zoek verder op

Materiaal en techniek

Fysieke kenmerken
hout, messing en touw
Afmetingen
hoogte 24,3 cm x breedte 31,2 cm x diepte 19,3 cm

Toelichting

In 1849 leverde de Nederlandse consul te Portsmouth Van de Bergh een model van een machine om garens te teren naar ontwerp van Parsons; het archiefmateriaal is echter niet toereikend om het model met zekerheid te identificeren en geeft geen verdere uitleg omtrent de werking. In het begin van de negentiende eeuw schafte de Nederlandse Marine het teren van kabelgarens af: proeven in 1815-1827 hadden aangetoond dat touw geteerd nadat het reeds geslagen was, ofschoon zwakker direct na het teren, als het zo'n twee à drie jaar gelegen had, véél sterker werd dan touw geslagen van geteerde garens.

Dit werk gaat over

Onderwerp

Verwerving en rechten

Copyright
Publiek domein
Herkomst
...; transferred from the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, to the museum, 1883

Documentatie

Duurzaam webadres

Als u naar dit object wilt verwijzen, gebruik dan de duurzame URL:
https://id.rijksmuseum.nl/20053215

Inscriptions

inscription: parts are numbered 1 to 4

Provenance

...; transferred from the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, to the museum, 1883

Object number: NG-MC-61

Entry

Model of an installation for tarring rope yarn. Its operation remains unclear. In the middle there is a tar reservoir lowered into the floor. It has a bridge across, into which a pair of metal plates have been inserted: one of them has a slit through which the aperture is regulated by lowering or rising the other plate. To each end of the reservoir there is a frame with two spools each. On one of the frames a pair of guides for the yarn is mounted above the spools, consisting of a bent brass tube. A large frame is mounted at both extremities, connected by a cross-beam above. On one side this frame has two spools with yarn and a crank, on the other three empty spools, one with a drum and a crank. A tripod stool with circular top and a pin or axle on it stands between the frames.

The naval archives mention that in 1849, the Dutch Consul in Portsmouth Van de Bergh procured a model of a machine for tarring rope yarn designed by Joseph Parsons. The archival material, however, does not clarify its operation and is insufficient to identify this as the model in question.¹J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 61.

The practice of tarring rope yarn was abandoned by the Dutch Navy in the first half of the nineteenth century: experiments between 1815 and 1827 had asserted that rope tarred after having been allowed to rest for a period of two to three years became much stronger than rope made from tarred yarn, although it was weaker immediately after tarring.

Literature

J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 61; J.C. Pilaar, Handleiding tot de kennis van het tuig, de masten, zeilen, enz. van het schip, Amsterdam 1858 (3rd ed. rev. by G.P.J. Mossel), pp. 66-67; P. MacDougall (ed.), Chatham Dockyard 1815-1865: The Industrial Transformation, Farnham 2009, p. 134, no. 176

Citation

J. van der Vliet, 2016, 'anonymous, Model of an Installation for Tarring Rope Yarn, United Kingdom, c. 1849', in J. van der Vliet and A. Lemmers (eds.), Navy Models in the Rijksmuseum, online coll. cat. Amsterdam: https://data.rijksmuseum.nl/20053215

(accessed 4 augustus 2026 10:35:28 UTC+0).

Footnotes

¹J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 61.