Windas

anoniem, ca. 1750 - ca. 1800

Model van een windas, incompleet. Het staat op een klein tafelvormig voetstuk en bestaat uit een as met dubbele schijf, op twee palen. De schijf heeft twee groeven van verschillende diameter, waarin vaste ogen voor het takel zijn aangebracht. De rest van het model ontbreekt.

  • Soort kunstwerkdemonstratiemodel
  • ObjectnummerNG-MC-50
  • Afmetingenmodel: hoogte 52,1 cm x breedte 30,4 cm x diepte 21,2 cm, capsule: hoogte 57 cm x breedte 38 cm x diepte 21 cm
  • Fysieke kenmerkenhout en messing

Identificatie

  • Titel(s)

    Windas

  • Objecttype

  • Objectnummer

    NG-MC-50

  • Beschrijving

    Model van een windas, incompleet. Het staat op een klein tafelvormig voetstuk en bestaat uit een as met dubbele schijf, op twee palen. De schijf heeft twee groeven van verschillende diameter, waarin vaste ogen voor het takel zijn aangebracht. De rest van het model ontbreekt.

  • Onderdeel van catalogus

Vervaardiging

  • Vervaardiging

    modelmaker: anoniem, Nederland (mogelijk)

  • Datering

    ca. 1750 - ca. 1800

  • Zoek verder op

Materiaal en techniek

  • Fysieke kenmerken

    hout en messing

  • Afmetingen

    • model: hoogte 52,1 cm x breedte 30,4 cm x diepte 21,2 cm
    • capsule: hoogte 57 cm x breedte 38 cm x diepte 21 cm

Toelichting

  • Obreen noemt dit model een 'trijs', waarschijnlijk een verbastering van het woord trees, wat takel betekent. Verscheidene zeer gelijkende modellen zijn bekend. Het model demonstreert de werking van een van de elementaire werktuigen, dat zijn toepassing vindt in hijskranen.

Dit werk gaat over

  • Onderwerp

Verwerving en rechten

  • Copyright

    Publiek domein

  • Herkomst

    ...; transferred from the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, to the museum, 1883

Documentatie

  • W.J. 's-Gravensande, Physica Elementa Mathematica, Leiden 1742, pl. VIII, fig. 6.

Duurzaam webadres

Vragen?

Ziet u een fout? Of heeft u extra informatie over dit object? Laat het ons weten!

anonymous

Compound Wheel and Axle

? Netherlands, c. 1750 - c. 1800

Provenance

...; transferred from the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, to the museum, 1883

Object number: NG-MC-50

Entry

Demonstration model of a compound wheel and axle. It is mounted on a pedestal and consists of an axle with a double sheave on two posts. The sheave has two grooves of varying diameters in which fixed eyes are made for the tackle. The rest of the model is missing. The axle and sheave were found separated from the pedestal.

Obreen calls this model a ‘trijs’,1J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 50. which probably refers to the Dutch word ‘trees’ which means tackle or whip. Several very similar models are known.2Utrecht, Universiteitsmuseum, see H.J.M. Bos, Descriptive Catalogue: Mechanical Instruments in the Utrecht University Museum, coll. cat. Utrecht 1968, no. M 75; Leiden, Museum Boerhaave, inv. nos. V09097 and V09255; Haarlem, Teylers Museum, inv. nos. FK 0021, see G.l’E. Turner, Van Marum’s Scientific Instruments in Teyler’s Museum, in E. Lefebvre and J.G. de Bruijn (eds.), Martinus van Marum: Life and Work, 6 vols., vol. 2, Leiden 1973, pp. 127-401, no. 15. The model demonstrates the mechanism of one of the basic machines, applied to hoists and cranes.

Literature

W.J. ’s-Gravensande, Physica Elementa Mathematica, Leiden 1742, pl. VIII, fig. 6; J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 50; H.J.M. Bos, Descriptive Catalogue: Mechanical Instruments in the Utrecht University Museum, coll. cat. Utrecht 1968, no. M 75; G.l’E. Turner, Van Marum’s Scientific Instruments in Teyler’s Museum, in E. Lefebvre and J.G. de Bruijn (eds.), Martinus van Marum: Life and Work, 6 vols., vol. 2, Leiden 1973, pp. 127-401, no. 15

Citation

J. van der Vliet, 2016, 'anonymous, Compound Wheel and Axle, Netherlands, c. 1750 - c. 1800', in J. van der Vliet and A. Lemmers (eds.), Navy Models in the Rijksmuseum, online coll. cat. Amsterdam: https://data.rijksmuseum.nl/20053205

(accessed 7 augustus 2026 06:16:48 UTC+0).

Footnotes

  • 1J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 50.
  • 2Utrecht, Universiteitsmuseum, see H.J.M. Bos, Descriptive Catalogue: Mechanical Instruments in the Utrecht University Museum, coll. cat. Utrecht 1968, no. M 75; Leiden, Museum Boerhaave, inv. nos. V09097 and V09255; Haarlem, Teylers Museum, inv. nos. FK 0021, see G.l’E. Turner, Van Marum’s Scientific Instruments in Teyler’s Museum, in E. Lefebvre and J.G. de Bruijn (eds.), Martinus van Marum: Life and Work, 6 vols., vol. 2, Leiden 1973, pp. 127-401, no. 15.