Model van een bomkanon van 80 pond op draaislede op scheepsdek

Rijkswerf Vlissingen, 1839

Model van een bomkanon van 80 pond op draaislede, zwart geverfd. De houten loop is 55 cm lang, heeft een kaliber van 44 mm en fittingen voor een vizier bij de tromp en bij de tappenband; zundgat met slotverhevenheid, druif als broekingring. De bovenslede, naar voren iets smaller wordend, heeft twee wangen met drie trappen, waarvan de bovenstukken met de tappannen van massief messing zijn. De wangen zijn verbonden door een schuin kalf, een dwarsbalk in het midden en de aslijven; de zoolplaat ligt op de dwarsbalk en het achterste aslijf. De aslijven hebben geen wielen, maar glijden over de met messing beklede leggers van de onderslede. Aan de voorzijde van de wangen zijn kleine wieltjes aangebracht, waarop de bovenslede echter pas steunt als de krik met wieltjes achter omhoog gebracht is. Om de uiteinden van het achterste aslijf zijn beugels aangebracht die om een uitstaande rand van de leggers van de onderslede grijpen: deze beugels borgen bovenslede aan onderslede, maar kunnen ook aangedraaid worden, waardoor ze als wrijvingsrem gaan werken. De onderslede bestaat uit twee langsleggers waarover de bovenslede glijdt, en een langslegger in het midden met een gat voor de wervelbout en messing rails voor de wieltjes van de krik; de drie leggers zijn verbonden door drie dwarsbalken, die alle in de hoeken zijn voorzien van wielen. De onderslede is verlengd met losse stukken aan de achterkant. Schaal 1:5 (afgeleid).

  • Soort kunstwerkdemonstratiemodel
  • ObjectnummerNG-MC-1241
  • Afmetingenhoogte 34 cm x breedte 98 cm x diepte 31 cm x kaliber 44 mm
  • Fysieke kenmerkenhout, messing, ijzer en touw

Identificatie

  • Titel(s)

    Model van een bomkanon van 80 pond op draaislede op scheepsdek

  • Objecttype

  • Objectnummer

    NG-MC-1241

  • Beschrijving

    Model van een bomkanon van 80 pond op draaislede, zwart geverfd. De houten loop is 55 cm lang, heeft een kaliber van 44 mm en fittingen voor een vizier bij de tromp en bij de tappenband; zundgat met slotverhevenheid, druif als broekingring. De bovenslede, naar voren iets smaller wordend, heeft twee wangen met drie trappen, waarvan de bovenstukken met de tappannen van massief messing zijn. De wangen zijn verbonden door een schuin kalf, een dwarsbalk in het midden en de aslijven; de zoolplaat ligt op de dwarsbalk en het achterste aslijf. De aslijven hebben geen wielen, maar glijden over de met messing beklede leggers van de onderslede. Aan de voorzijde van de wangen zijn kleine wieltjes aangebracht, waarop de bovenslede echter pas steunt als de krik met wieltjes achter omhoog gebracht is. Om de uiteinden van het achterste aslijf zijn beugels aangebracht die om een uitstaande rand van de leggers van de onderslede grijpen: deze beugels borgen bovenslede aan onderslede, maar kunnen ook aangedraaid worden, waardoor ze als wrijvingsrem gaan werken. De onderslede bestaat uit twee langsleggers waarover de bovenslede glijdt, en een langslegger in het midden met een gat voor de wervelbout en messing rails voor de wieltjes van de krik; de drie leggers zijn verbonden door drie dwarsbalken, die alle in de hoeken zijn voorzien van wielen. De onderslede is verlengd met losse stukken aan de achterkant. Schaal 1:5 (afgeleid).

  • Onderdeel van catalogus

Vervaardiging

  • Vervaardiging

    modelmaker: Rijkswerf Vlissingen, Vlissingen

  • Datering

    1839

  • Zoek verder op

Materiaal en techniek

  • Fysieke kenmerken

    hout, messing, ijzer en touw

  • Afmetingen

    hoogte 34 cm x breedte 98 cm x diepte 31 cm x kaliber 44 mm

Toelichting

  • De Rijkswerf te Vlissingen kreeg op 17 april 1837 opdracht om het bijna identieke model NG-MC-804 aan te maken; zeer waarschijnlijk werd toen ook dit model vervaardigd. Dit model is in 1868, samen met een groot aantal andere modellen, van Vlissingen naar de modelkamer in Den Haag overgebracht. De verlenging van deze draaislede was ontworpen voor het kanon van de Suriname. De verlenging was nodig om het stuk tot aan de fokkemast te kunnen terughalen, zodat de twee dertig ponders, die in de zijden geplaatst waren voor de raderkasten, ook naar voren gebracht konden worden. Bij proeven was gebleken dat de wervelbout overbodig was, daarom werd deze niet geplaatst in de affuit van de Etna.

Dit werk gaat over

  • Onderwerp

Verwerving en rechten

  • Copyright

    Publiek domein

  • Herkomst

    ...; transferred from the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, to the museum, 1883

Documentatie

  • L.K. Turk, Gegevens en tekeningen van geschut en munitie, verstrekt op verschillende schepen en sloepen van de Koninklijke Marine, c. 1848, Nederlands Scheepvaartmuseum, Amsterdam MS 359, p. 75.

Duurzaam webadres

Vragen?

Ziet u een fout? Of heeft u extra informatie over dit object? Laat het ons weten!

Rijkswerf Vlissingen

Model of an 80-Pounder Shell Gun on a Pivot on a Ship Deck

Flushing, 1839

Provenance

...; transferred from the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, to the museum, 1883

Object number: NG-MC-1241

Entry

Model of an 80-pounder shell gun on a pivot and slide, painted black.

The wooden barrel is 55 cm long, has a 44 mm calibre and fittings for sights at the muzzle and the second reinforcement. Above the breech, a vent patch for a lock is indicated – the button is also the breech ring. The upper carriage, narrowing slightly to the front, has two cheeks with three steps, the upper parts with the trunnion boxes are made of solid brass. The cheeks are connected by an inclined transom, a second transom in the middle and the axletrees. The stool bed lies on the hind axletree and the middle transom. The axletrees do not have trucks but slide on tracks; directly in front of the cheeks two trucks are positioned, which only support the carriage when it is jacked up with a handspike on the two small trucks aft. The hind axletrees have braces fastened around the rim of the slide’s ledges, at the same time securing the upper carriage to the slide, which, when screwed tight, serves as a friction brake. The slide consists of outer ledges on which the upper carriage moves, and a middle ledge with a hole for the pintle of the upper carriage and tracks for the trucks of the jack. The ledges are connected by three cross-beams, all with trucks underneath. The slide is extended with removable pieces.

On 17 April 1837, the Navy dockyard in Flushing received an order for a model that was almost identical, except for the indication of the placement of the gun on the ship deck (NG-MC-804).1HNA 2.12.01 Min. Marine, Exh. 17/4/1837 N50. It is probable that both models were made at the same time. This particular model was transferred from Flushing to the Navy Model Room in The Hague in 1868.2HNA 2.12.01 Min. Marine, Exh. 3/8/1868 N74.

The extension was designed for Suriname’s gun, allowing it to be retracted against the foremast, and the ship’s two 30-pounder guns that were positioned near the paddle wheels so it could be moved forward. Tests proved the pintle to be superfluous, which is why it was left out on the gun carriage of Etna.

Scale (derived) 1:5.

Literature

L.K. Turk, Gegevens en tekeningen van geschut en munitie, verstrekt op verschillende schepen en sloepen van de Koninklijke Marine, s.l. (c. 1848), manuscript in NSM, inv. no. A.0356(0006), p. 75; J.M. Obreen et al., handwritten inventory list for items 944 to 1431, 1884, manuscript in HNA 476 RMA, inv. no. 1089, no. 1241

Citation

J. van der Vliet, 2016, 'Rijkswerf Vlissingen, Model of an 80-Pounder Shell Gun on a Pivot on a Ship Deck, Flushing, 1839', in J. van der Vliet and A. Lemmers (eds.), Navy Models in the Rijksmuseum, online coll. cat. Amsterdam: https://data.rijksmuseum.nl/20054197

(accessed 7 augustus 2026 23:24:34 UTC+0).

Footnotes

  • 1HNA 2.12.01 Min. Marine, Exh. 17/4/1837 N50.
  • 2HNA 2.12.01 Min. Marine, Exh. 3/8/1868 N74.