Model van een Oostindiëvaarder

anoniem, ca. 1740 - ca. 1750

Oost-Indiëvaarder. Spantmodel, ca. 1740-1750. Na een reeks schipbreuken ontstond discussie over de zeewaardigheid van de VOC-vloot. In 1741 besloten de Heren XVII dat de scheepsbouw op de Compagnieswerven gemoderniseerd moest worden. De Engelse scheepsbouwer Charles Bentam werd verzocht een ontwerp te maken voor drie scheepstypen. Nieuw voor de VOC was dat Bentam modellen liet maken die bij de bouw op de werven gebruikt werden. Dit model, dat in delen uit elkaar genomen kan worden, toont wellicht een van Bentams ontwerpen - waarschijnlijk voor een schip met een lengte van100 voet (een Amsterdamse voet was 28,3 cm). Voor alle VOC-schepen schreven de Heren XVII vaste afmetingen voor. In de 18de eeuw werden veel VOC-schepen met een groot laadvermogen gebouwd.

  • Soort kunstwerkscheepsmodel, presentatiemodel, rompmodel
  • ObjectnummerNG-MC-503
  • Afmetingenmodel: hoogte 43,3 cm x lengte 134 cm x breedte 35 cm, capsule: hoogte 63,5 cm x breedte 155,5 cm x diepte 45,5 cm
  • Fysieke kenmerkenhout en messing

Identificatie

  • Titel(s)

    Model van een Oostindiëvaarder

  • Objecttype

  • Objectnummer

    NG-MC-503

  • Beschrijving

    Spantmodel van de romp van een Oostindiëvaarder; het model kan in twee lagen uiteengenomen worden. Achttien geschutpoorten verdeeld over twee dekken. Drie niveau's: onderdek, tussendek, bakdek en halfdek, alle slechts dekbalken; de vloer van de kajuit is verlaagd, het halfdek is zeer kort. Het schegbeeld stelt Diana met een hond voor. Gewrongen spiegel met een poort aan bakboord, hol wulf met twee poorten, hek van een verdieping met snijwerk van lofwerk, mythologische hoekfiguren en de wapens van Amsterdam en de Kamer van de VOC in Amsterdam; zijgalerijen van een verdieping met lofwerk. Recht roer met vierkante roerkoning. Op de bak een knecht en de scheepsbel, op het hoofddek een dubbele ankerbeting, een knecht, een kaapstander en een opgang. Het model is voorzien van alle rusten met jufferblokken, de grote rust en bezaansrust lopen door. De gladboordige huid is aan bakboord onder de barkhouten weggelaten. De zeeg loopt op naar beide uiteinden, twee barkhouten en een reehout. Rondspant. De rondhouten zijn net boven dek afgezaagd.

  • Opschriften / Merken

    monogram, op de achtersteven: ‘A VOC’

  • Onderdeel van catalogus

Vervaardiging

  • Vervaardiging

    modelmaker: anoniem, Amsterdam

  • Datering

    ca. 1740 - ca. 1750

  • Zoek verder op

Materiaal en techniek

  • Fysieke kenmerken

    hout en messing

  • Afmetingen

    • model: hoogte 43,3 cm x lengte 134 cm x breedte 35 cm
    • capsule: hoogte 63,5 cm x breedte 155,5 cm x diepte 45,5 cm

Toelichting

  • Het model stelt een fregat van de Verenigde Oost-Indische Compagnie voor: het vertoont veel gelijkenis met het voorgaande model (NG-MC-502) en houdt vermoedelijk ook verband met de nieuwe ontwerpen van Charles Bentam van 1742.

Dit werk gaat over

  • Persoon

  • Onderwerp

  • Plaats

Verwerving en rechten

  • Copyright

    Publiek domein

  • Herkomst

    …; Kamer Amsterdam der Verenigde Oost-Indische Compagnie (Amsterdam Chamber of the Dutch East India Company);{J.M. Obreen, _Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine_, The Hague 1858, no. 502.} Departement van Koloniën (Department of the Colonies), The Hague; transferred to the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, 1850;{Ibid., no. 503.} transferred to the museum, 1883

Documentatie

Gerelateerde objecten

  • Gerelateerd

Duurzaam webadres

Vragen?

Ziet u een fout? Of heeft u extra informatie over dit object? Laat het ons weten!
  • Model van een Oostindiëvaarder
  • Model van een Oostindiëvaarder
  • Model van een Oostindiëvaarder
  • Model van een Oostindiëvaarder
  • Model van een Oostindiëvaarder
  • Model van een Oostindiëvaarder

anonymous

Model of an East Indiaman

Amsterdam, c. 1740 - c. 1750

Inscriptions

  • monogram, on the stern:A VOC

Provenance

…; Kamer Amsterdam der Verenigde Oost-Indische Compagnie (Amsterdam Chamber of the Dutch East India Company);1J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 502. Departement van Koloniën (Department of the Colonies), The Hague; transferred to the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, 1850;2Ibid., no. 503. transferred to the museum, 1883

Object number: NG-MC-503

Entry

Wooden frame model in two superimposed layers of the hull of an East Indiaman, mounted on a stand.

Eighteen gun ports are indicated in two tiers. The model has a lower deck, main deck, forecastle and quarterdeck, all with beams only. The floor of the cabin is lowered, the quarterdeck is very short. The figurehead represents Diana with a hunting dog. The stern has a round tuck with a gun port to port, a hollow counter with two chase ports, a single-storey taffrail with carvings of foliage, mythological figures in the corners and the coat of arms of the City of Amsterdam and the Amsterdam chamber of the Dutch East India Company.

The single-storey quarter galleries are decorated with carvings of foliage. Below the stern is straight, square-headed rudder is specified. On the forecastle a knighthead and the ship’s bell are indicated, and on the main deck double riding bitts, a knighthead, a capstan and a companionway. The model has two sets of channels rigged with deadeyes, the main and mizzen channels are continuous. The carvel planking is left off to port under the wales. The sheer rises towards both ends, the model has two wales and a sheer rail. The hull is round. The masts have been sawn off just above the decks.

The model was transferred to the Department of the Navy by the Department for the Colonies together with NG-MC-502 in 1850.3J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 503. Both models were part of the collection of the Amsterdam Chamber of the Dutch East India Company. This model represents a frigate of the Dutch East India Company and is similar to model NG-MC-502 and probably related to the new designs proposed by Charles Bentam (?-1758) in 1742.

Literature

J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 503; L.G. Carr Laughton, Old Ship Figure-Heads and Sterns, London/New York 1925, p. 60, fig. a; Aust-Agder-Museet (ed.), Aust-Agder-Arv 1985-86. Årbok for Aust-Agder-Museet og Aust-Agder Arkivet, Arendal 1987, pp. 12-14; J.B. Kist, ‘Schepen voor de VOC’, in H. Stevens (ed.), The Art of Technology: The Navy Model Collection in the Amsterdam Rijksmuseum, Amsterdam/Wormer 1995, pp. 20-23; R. Daalder and E. Spits, Schepen van de Gouden Eeuw, Zutphen 2005, pp. 83-90; A.J. Hoving, Message in a Model: Stories from the Navy Model Room of the Rijksmuseum, Florence, OR 2013, pp. 62-67

Citation

J. van der Vliet, 2016, 'anonymous, Model of an East Indiaman, Amsterdam, c. 1740 - c. 1750', in J. van der Vliet and A. Lemmers (eds.), Navy Models in the Rijksmuseum, online coll. cat. Amsterdam: https://data.rijksmuseum.nl/20053777

(accessed 8 February 2026 04:27:48).

Footnotes

  • 1J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 502.
  • 2Ibid., no. 503.
  • 3J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 503.