Model van een raderkast en scheprad

anoniem, 1845

Model van de stuurboord raderkast tegen een deel van de scheepswand, met een cycloidaal scheprad of waaierwiel. De schepborden zijn in smalle stroken verdeeld, die volgens cycloidale lijnen aan de straalijzers zijn aangebracht, zodat ze achtereenvolgend het water raken, waardoor een minimum aan trillingen ontstaat. De as van het waaierwiel loopt niet door tot de raderbalk aan de buitenzijde van de raderkast, maar steekt maar een klein stuk buiten boord en wordt ondersteund door een buitendraagtoestel (zie NG-MC-551); hierdoor is de doorzetting van de as minder, waardoor warm lopen minder vaak voorkomt. De straalijzers zijn gemonteerd op een dikke ijzeren plaat aan de as. Schaal 1:20 (afgeleid).

  • Soort kunstwerkdemonstratiemodel
  • ObjectnummerNG-MC-541
  • Afmetingenhoogte 24,5 cm x breedte 20,8 cm x diepte 12,4 cm
  • Fysieke kenmerkenhout, messing en touw

Identificatie

  • Titel(s)

    Model van een raderkast en scheprad

  • Objecttype

  • Objectnummer

    NG-MC-541

  • Beschrijving

    Model van de stuurboord raderkast tegen een deel van de scheepswand, met een cycloidaal scheprad of waaierwiel. De schepborden zijn in smalle stroken verdeeld, die volgens cycloidale lijnen aan de straalijzers zijn aangebracht, zodat ze achtereenvolgend het water raken, waardoor een minimum aan trillingen ontstaat. De as van het waaierwiel loopt niet door tot de raderbalk aan de buitenzijde van de raderkast, maar steekt maar een klein stuk buiten boord en wordt ondersteund door een buitendraagtoestel (zie NG-MC-551); hierdoor is de doorzetting van de as minder, waardoor warm lopen minder vaak voorkomt. De straalijzers zijn gemonteerd op een dikke ijzeren plaat aan de as. Schaal 1:20 (afgeleid).

  • Opschriften / Merken

    etiket, op de raderkast: ‘541’ voormalig inventarisnummer

  • Onderdeel van catalogus

Vervaardiging

  • Vervaardiging

    • modelmaker: anoniem, Vlissingen
    • naar ontwerp van J. Groll, Vlissingen (mogelijk)

  • Datering

    1845

  • Zoek verder op

Materiaal en techniek

  • Fysieke kenmerken

    hout, messing en touw

  • Afmetingen

    hoogte 24,5 cm x breedte 20,8 cm x diepte 12,4 cm

Toelichting

  • Dit toestel voor het strijken van de reddingboot werd in 1845 door J. Groll uitgevonden en toegepast op de raderstoomboot van 6 stukken Cycloop, lang 47 m, door A.E. Tromp in 1840-1843 in Vlissingen gebouwd; afgevoerd in 1873. Grolls uitvinding was een verbetering van een in Engels systeem, dat onveilig werd gevonden. In 1855 werd het daadwerkelijk gebruikt bij een stranding van de Cycloop bij Zandvoort. Het belangrijkste van dit model is de afdekking van de raderkast met een reddingboot met dubbele bodem van diagonale plankdelen. Deze kan omgedraaid worden, zodat hij aan een paar scharnierende davits naast de raderkast boven het water komt te hangen. Met takels kan de boot worden neergelaten.

Dit werk gaat over

  • Persoon

  • Onderwerp

Verwerving en rechten

  • Copyright

    Publiek domein

  • Herkomst

    ...; transferred from the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, to the museum, 1883

Documentatie

    • J.M. Dirkzwager, 'Problemen en oplossingen bij de ontwikkeling van de stoomvaart in Nederland', Erfgoed van industrie en techniek 1 (1992) nr.3, p. 74-90, afb. p. 81.
    • C. Scheffer, 'Het afbrengen van ZM stoomschip "Cycloop", van het strand nabij Zandvoort', Verhandelingen en berigten betrekkelijk het zeewezen (1858) nr. 2, p. 229 ff.
    • J.M. Dirkzwager, 'De Nederlandse marine als pionier in de technische ontwikkeling. De radervoortstuwing in het tweede kwart van de 19de eeuw', Tijdschrift voor zeegeschiedenis 10 (1991) nr. 1, p. 41-58, afb. 11-13.
    • C. Roest, Het marine stoomwerktuig beschreven in de vorm van een woordenboek, 1842, p. 39, 44.
    • Ab Hoving, '..', Model shipwright 79, p. 61.
    • H. Kemper, Handleiding tot de kennis van het stoomwezen bij de Marine, 1853, p. 120.
    • H. Huijgens, Handleiding tot de kennis van het stoomwerktuig, Amsterdam 1847, p. 125, par. 156.
    • J. Groll, 'De toestel tot kentering der raderkast-booten', Tijdschrift toegewijd aan het zeewezen (1845) nr. 5, p. 298-305 met afb..
    • John Bourne, A Treatise on the Steam-Engine in its Various Applications to Mines, Mills, Steam Navigation, Railways, and Agriculture, London 1861 [5th ed.], p. 383.

Duurzaam webadres

Vragen?

Ziet u een fout? Of heeft u extra informatie over dit object? Laat het ons weten!
  • Model van een raderkast en scheprad
  • Model van een raderkast en scheprad
  • Model van een raderkast en scheprad

anonymous

Model of a Paddle Box and Wheel

Flushing, ? Flushing, 1845

Inscriptions

  • label, on the paddle box:541 former inventory label

Conservation

  • Ab Hoving, november 2004: missing parts reconstructed; revarnished

Provenance

...; transferred from the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, to the museum, 1883

Object number: NG-MC-541

Entry

Model of a starboard paddle box against a section of the ship’s side.

The floats of the cycloidal paddle wheel are divided into narrow slips arranged slightly behind one another in cycloidal curves, in such a way that they all enter the water at the same place in immediate succession, avoiding the shock produced by a common board. The shaft of the wheel does not continue to the outer side of the box to rest on the paddle beam and therefore has less tendency to bend, which prevents friction. The shaft is supported against the hull by a reinforced pillow block (model NG-MC-551) and the spokes are mounted on a thick circular plate on the shaft. The most important feature of the model, however, is the paddle boat: a double-bottomed, diagonally built lifeboat turned upside down covering the paddle box. A set of davits hinges inside the paddle box swing out when the lifeboat is tilted over, holding it beside the paddle box above the water. The lifeboat can then be lowered with tackles.

This lifeboat installation was invented by J. Groll in 1845 for the 6-gun paddle steamer Cycloop, length 47 metres, built by August Elize Tromp (1801-1871) in Flushing between 1840 and 1843 and decommissioned in 1873. Groll’s invention was an improvement of the British method invented by Captain George Smith, which was considered unsafe in the Netherlands. In 1855 it was incidentally used when Cycloop ran aground near Zandvoort.

Scale (derived) 1:20.

Literature

Tijdschrift toegewijd aan het zeewezen 1841, no. 12, pp. 206-07; C. Roest, Het marine stoomwerktuig beschreven in de vorm van een woordenboek, s.l. 1842, pp. 39, 44; J. Groll, ‘De toestel tot kentering der raderkast-booten’, Tijdschrift toegewijd aan het zeewezen 5 (1845), 2nd series, pp. 298-305 and pl.; H. Huijgens, Handleiding tot de kennis van het stoomwerktuig, Amsterdam 1847, p. 125, para. 156; H. Kemper, Handleiding tot de kennis van het stoomwezen bij de Marine, s.l. 1853, p. 120; J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 541; C. Scheffer, ‘Het afbrengen van ZM stoomschip “Cycloop”, van het strand nabij Zandvoort’, Verhandelingen en berigten betrekkelijk het zeewezen (1858), no. 2, pp. 229-45; J. Bourne, A Treatise on the Steam-Engine in its Various Applications to Mines, Mills, Steam Navigation, Railways, and Agriculture, London 1861 (5th ed.), p. 383; J. Knox Laughton, ‘Smith, George (1797?-1850)’, in Smith, Elder & Co. (eds.), Dictionary of National Biography, 63 vols., Oxford 1885-1900, vol. 53, 1898; J.M. Dirkzwager, ‘De Nederlandse Marine als pionier in de technische ontwikkeling. De radervoortstuwing in het tweede kwart van de 19de eeuw’, Tijdschrift voor Zeegeschiedenis 10 (1991), no. 1, pp. 41-58, pp. 52-54, figs. 11-13; J.M. Dirkzwager, ‘Problemen en oplossingen bij de ontwikkeling van de stoomvaart in Nederland’, Erfgoed van Industrie en Techniek 3 (1992), pp. 74-90, p. 81; D.K. Brown, Paddle Warships: The Earliest Steam Powered Fighting Ships 1815-1850, London 1993; H. Stevens (ed.), The Art of Technology: The Navy Model Collection in the Amsterdam Rijksmuseum, Amsterdam/Wormer 1995, pp. 52-53; A.J. Hoving, ‘Early Dutch Paddlewheelers’, Model Shipwright 79 (1992), pp. 59-63; A.J. Hoving, Message in a Model: Stories from the Navy Model Room of the Rijksmuseum, Florence, OR 2013, pp. 164-67

Citation

J. van der Vliet, 2016, 'anonymous, Model of a Paddle Box and Wheel, Flushing, 1845', in J. van der Vliet and A. Lemmers (eds.), Navy Models in the Rijksmuseum, online coll. cat. Amsterdam: https://data.rijksmuseum.nl/200315823

(accessed 9 February 2026 07:52:58).