Vaartmeter

Rasmus Dekker (vermeld op object), ca. 1795 - ca. 1812

Vaartmeter in de vorm van een stop te zetten zandloper. Het bovengedeelte bevat de zandlopersfles in een ronde messing huls. Met een hendeltje kan deze fles geopend worden, zodat het zand naar het onderste gedeelte kan lopen, waar een lang kijkglas met een schaal ernaast is aangebracht. Bij het beeindigen van een meting wordt de zandloper stopgezet.

  • Soort kunstwerkmeetinstrument
  • ObjectnummerNG-MC-885
  • Afmetingenhoogte 41,3 cm x diameter 8,6 cm
  • Fysieke kenmerkenhout, messing, glas en zand

Ontdek verder

meer door Rasmus Dekker

Zonnekompas

Rasmus Dekker, 1809

Zonnekompas

Octrooiaanvraag voor een schaal voor navigatiedoeleinden

Rasmus Dekker (eigenhandig gesigneerd), 1791

Octrooiaanvraag voor een schaal voor navigatiedoeleinden

Model van een schaal voor navigatiedoeleinden

Rasmus Dekker (vermeld op object), 1791

Model van een schaal voor navigatiedoeleinden

Identificatie

  • Titel(s)

    Vaartmeter

  • Objecttype

  • Objectnummer

    NG-MC-885

  • Beschrijving

    Vaartmeter in de vorm van een stop te zetten zandloper. Het bovengedeelte bevat de zandlopersfles in een ronde messing huls. Met een hendeltje kan deze fles geopend worden, zodat het zand naar het onderste gedeelte kan lopen, waar een lang kijkglas met een schaal ernaast is aangebracht. Bij het beeindigen van een meting wordt de zandloper stopgezet.

  • Opschriften / Merken

    • etiket, op de messing behuizing: ‘885’ voormalig inventarisnummer
    • opschrift, vlakbij de messing behuizing: ‘R. DEKKER’

  • Onderdeel van catalogus

Vervaardiging

  • Vervaardiging

    instrumentmaker: Rasmus Dekker (vermeld op object), Amsterdam

  • Datering

    ca. 1795 - ca. 1812

  • Zoek verder op

Materiaal en techniek

  • Fysieke kenmerken

    hout, messing, glas en zand

  • Afmetingen

    hoogte 41,3 cm x diameter 8,6 cm

Toelichting

  • Het instrument was bedoeld om de vaart van het schip te bepalen in combinatie met het gewone log of door de snelheid waarmee schuim langs het boord loopt te meten; gewoonlijk werd dit door eenvoudig tellen gedaan. Dekker heeft tussen 1791 en 1815 herhaalde pogingen ondernomen om zijn uitvindingen bij de (Nederlandse en Franse) overheid te slijten, maar werd steeds afgewezen. In 1810 werden zijn instrumenten door Lantsheer beproefd, en in 1814 werden instrumenten aangeschafd voor verder proefnemeningen. In 1817 werden de uitvindingen door de Marine definitief als onvoldoende afgewezen. Dekker kreeg 16 dukaten ter renumeratie voor zijn logteller in 1812.

Dit werk gaat over

  • Onderwerp

Verwerving en rechten

  • Copyright

    Publiek domein

  • Herkomst

    ...; transferred from the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, to the museum, 1883

Documentatie

Gerelateerde objecten

  • Gerelateerd

Duurzaam webadres

Vragen?

Ziet u een fout? Of heeft u extra informatie over dit object? Laat het ons weten!
  • Vaartmeter
  • Vaartmeter

Rasmus Dekker

Log Timer

Amsterdam, c. 1795 - c. 1812

Inscriptions

  • inscription, near the brass casing:R. DEKKER
  • label, on the brass casing:885 former inventory label

Provenance

...; transferred from the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, to the museum, 1883

Object number: NG-MC-885

Entry

Log timer in the shape of a stoppable hour glass. The top section contains the sand glass in a round brass casing. A valve can be operated by means of a small handle, to open the neck of the upper glass. The sand then pours into the lower section, which is a long glass with a scale on the side. Once the measurement is made, the valve is shut.

The instrument was used to establish the ship’s speed in conjunction with an ordinary log or by means of foam floating by, normally done by counting out loud.1J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 885.

Rasmus Dekker repeatedly tried to sell his inventions to the Dutch and French governments between 1791 and 1815, but was turned down on each occasion. They were tested by Hendrik Willem Lantsheer in 1810 and a number of instruments were bought for further testing in 1814, but in 1817 the Navy definitively declared Dekker’s inventions unsound for the service. In 1812, Dekker received 16 ducats for his log timer.

Literature

J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 885; G. Doorman, Het Nederlandsch octrooiwezen en de techniek der 19de eeuw, The Hague 1947, p. 94; C.A. Davids, Zeewezen en wetenschap. De wetenschap en de ontwikkeling van de navigatietechniek in Nederland tussen 1585 en 1815, Amsterdam/Dieren 1985, pp. 247-50

Citation

J. van der Vliet, 2016, 'Rasmus Dekker, Log Timer, Amsterdam, c. 1795 - c. 1812', in J. van der Vliet and A. Lemmers (eds.), Navy Models in the Rijksmuseum, online coll. cat. Amsterdam: https://data.rijksmuseum.nl/20054021

(accessed 17 April 2026 20:43:00).

Footnotes

  • 1J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 885.