Zonnewijzer-kompas met Madonna Hodegetria

Zonnewijzer-kompas met Madonna Hodegetria

BK-2024-31

Tweeluik van twee plaatjes van been, die kunnen worden opengeklapt. De buitenzijde is versierd met een reliëf van de Madonna Hodegetria (‘Zij die de weg wijst’), dat is ingezwart. De binnenzijde vertoont aan de ene kant een ingegraveerde windroos van drie concentrische cirkels met pijlen voor de windrichtingen en aanduidingen van de uren in Romeinse cijfers, rondom een verdiept rond veld, waarin zich de kompasnaald bevond. In de vier hoeken van dit plaatje been zijn kwartrondjes aangebracht met zonnestralen en een klein rozet. De andere zijde bevat een rozet van twee concentrische cirkels met uurcijfers en uurlijnen, ten behoeve van de zonnewijzer, waarvan de ‘wijzer’ wordt gevormd door het (nu afwezige) koord tussen beide plaatjes. De ingegraveerde voorstellingen van beide plaatjes zijn in groen en rood gepigmenteerd. Een sluithaak van ijzer bevindt zich op de bovenzijde van het zakkompas.

• ivoorsnijder: anoniem, Vlaanderen
• uurwerkmaker: anoniem (mogelijk), Neurenberg

1500 - 1525

gesneden been, ijzer en pigment

hoogte 9,1 cm x breedte 7,3 cm x diepte 0 cm

Vergelijkbare exemplaren bevinden zich in het Musée des Beaux-Arts, Niort (half exemplaar); Metropolitan Museum of Art (half exemplaar); British Museum, inventarisnummer MLA 1877.5-21.23 (ongedecoreerd exemplaar); Germanisches Nationalmuseum, Neurenberg, inventarisnummer WI 355 (ongedecoreerd exemplaar).

Aankoop uit het Ebus Fonds/Rijksmuseum Fonds

aankoop 2024-07-02

Publiek domein

Cat. New York, Metropolitan Museum of Art, Mirror of the medieval world, New York 1999, no. 242 (helft met blindemanspel op buitenzijde); F. Scholten, ‘Immersive play. Perception and use of small devotionalia in the late Middle Age’, Queeste 2019, no. 2, pp. 152-176, spec. pp. 164, 165 en figs. 7, 8.

Als u naar dit object wilt verwijzen, gebruik dan de duurzame URL:

https://id.rijksmuseum.nl/200870815