De eerste resultaten van Operatie Nachtwacht

Het eerste deel van het onderzoek naar de Nachtwacht is afgerond. Er zijn 56 scans gemaakt met de Macro XRF-scanner.

De scans zijn digitaal aan elkaar genaaid/geplakt waardoor we nu van het hele schilderij kunnen zien welke chemische elementen er aanwezig zijn. Per element is nu een zwart-wit afbeelding beschikbaar. Wit laat zien waar veel van dat element, bijvoorbeeld lood, ijzer of calcium, zit. Hoe donkerder, hoe minder er van dat element zit. Het onderzoek naar de interpretatie van deze scans is nu in volle gang maar enkele opvallende ontdekkingen kunnen we alvast delen.

dia MA-XRF-scans

Op de calcium-scan zijn meerdere dingen te zien. We zien onder meer dat de vlag is verplaatst. Daarnaast toont de scan dat de architectuur/boog op de achtergrond veel gedetailleerder is dan met het blote oog goed is te zien; zo kun je bijvoorbeeld de sluitsteen in het midden zien. Ook, en dat zou echt spectaculair zijn, lijkt er een mogelijke onderschildering te zien. Het vergt echter nog extra onderzoek om dat met zekerheid te zeggen.

calcium Calcium (CA K)-scan

De ijzer-scan levert de ontdekkingen van veren op de helm van een van de figuren in de achtergrond. Bij deze figuur is op het schilderij niks te zien, op de röntgenfoto uit de jaren ‘70 ook niet, maar in de ijzerscan zien we ineens dat Rembrandt eerst veren heeft geschilderd, die hij dus later weer weghaalde. Hier is duidelijk te zien hoeveel geavanceerder deze techniek is.

veer

Verder is het bijzonder dat we hebben ontdekt dat Rembrandt het pigment orpiment, ook wel koningsgeel genoemd, dat het giftige arseen bevat, gebruikte om goudborduursel te suggereren. Dat koningsgeel werd in Nederland in die tijd voornamelijk in stillevens gebruikt, voor fruit en bloemen. Hier zien we Rembrandt als vernieuwer die dit gebruikt voor de portretschilderkunst. Ook is dit een relatief duur pigment, terwijl we altijd dachten dat Rembrandt vooral goedkope pigmenten gebruikte. Daardoor geeft het ons dus ook weer een nieuw inzicht in Rembrandts manier van werken.

dia8