Mari Sanders
Filmmaker en documentairemaker
Doe wel, en zie niet om, dacht je, toen je in tranen je steekhoed trillend vasthield en de Franse rozet voor de Nederlandse verruilde. De eerste koning van een kreupel land, een samenraapsel van armoedige provincies. Hinkend en slepend, vol reumatische pijn – niemand mocht het weten, zelfs je wandelstok werd uit je portret gepoetst – probeerde jij koppig grandeur te brengen in het land van koopman en dominee.
Je grote broer vond dat je een prins van Frankrijk moest zijn. Hij wilde belastinggeld, troepen, linieschepen. Een vazalstaat bestuurt met zijn ijzeren hand. Maar jij weigerde Frans te spreken, vond jezelf enkel dienaar van je onderdanen. Ruimde het puin na de kruitramp, verhoogde de dijken, verbeten en losgezongen van de stormachtige realiteit.
Geschiedenis is vaak niet mild voor milde leiders. Je broer stootte je van de troon, oranje herschreef de geschiedenis en duwde jou terug in de marge. Niet langer Lodewijk de Goede, alleen nog die lamme koning.
Jetta Klijnsma
Voorzitter van Stichting Special Olympics Nationale Spelen 2028
Lodewijk Napoleon was vier jaar lang (1806-1810) koning in de Nederlanden tijdens de Franse overheersing. Napoleon, zijn broer, had hem daar gepositioneerd. Koning Lodewijk Napoleon was geliefd bij het volk. Zo gaf hij bijvoorbeeld stadsrechten aan Assen, waar we in Drenthe nog steeds blij mee zijn.
Lodewijk Napoleon staat te boek als “de goede koning”, maar ook als “de lamme koning”! Hij had blijkbaar een beperking, maar we weten niet precies om welke aandoening het gaat. Op dit portret wordt dat ook niet duidelijk. Lodewijk Napoleon draagt een handschoen aan zijn rechterhand, maar dat wil niet onmiddellijk zeggen, dat hij die hand slecht kon gebruiken. Openbare bestuurders met een beperking wilden meestal liever niet, dat die beperking over het voetlicht kwam, want dan zouden ze wel eens als “zwak” kunnen worden gekenschetst. Dat is nu gelukkig veel minder het geval. Ik ben geboren met spastische benen en die zie je regelmatig op foto’s, evenals mijn rollator of rolstoel. Het is fantastisch, dat er adequate hulpmiddelen zijn ontwikkeld en dat mede daardoor mensen met een beperking stenen kunnen bijdragen aan het openbaar bestuur (en natuurlijk ook aan andere onderdelen van de samenleving).
Lodewijk Napoleon liep blijkbaar met een stok en die had op dit portret niet misstaan…
Mayken Jonkman
Conservator 19de eeuw
Lodewijk Napoleon is gekleed in een wit modieus kostuum. De epauletten op zijn schouders en de gouden knopen doen denken aan een militair uniform en verwijzen naar zijn glansrijke carrière in het Franse leger. Op zijn borst prijken de Nederlandse Orde van de Unie en het Franse Legioen van Eer, twee landen die hij trouw heeft beloofd. Het kostuum is strak gesneden en weinig verhullend. Opvallend is de handschoen waarmee hij vaker wordt afgebeeld: waar is de andere? En waarom draagt hij die? Lodewijk Napoleon zou reuma hebben gehad. Soms helpt het tegen de pijn om de hand warm te houden.
