Gezicht op huizen in Delft, bekend…

Johannes Vermeer, ca. 1658, schilderij, SK-A-2860

Een ongewoon schilderij in het oeuvre van Vermeer: een rustig straatje met huizen en een paar mensen. Met een trefzeker gevoel voor zowel spanning als evenwicht componeerde Vermeer zijn schilderij. De oude muren, grove bakstenen en het witte pleisterwerk zijn bijna tastbaar. Waar in Delft dit…

Italiaans landschap met tekenaar

Jan Both, ca. 1650 - ca. 1652, schilderij, SK-C-109

Aan de rand van een bos, bij een waterval, is een tekenaar neergestreken – waarschijnlijk heeft Both hier zichzelf geschilderd. Een gezelschap reizigers met zwaar bepakte muilezels rijdt het Italiaanse zonlicht tegemoet. Het zuidelijke licht moet grote indruk hebben gemaakt op Both, die lange tijd…

Het melkmeisje

Johannes Vermeer, ca. 1660, schilderij, SK-A-2344

Geconcentreerd schenkt een keukenmeid melk uit een kan. De voorstelling is heel verstild. Alleen het straaltje melk lijkt te bewegen. Van een alledaags onderwerp en een eenvoudige compositie wist Vermeer een indringend schilderij te maken. Vooral in de weergave van het licht onderscheidt Vermeer…

Stilleven met bloemen

Hans Bollongier, 1639, schilderij, SK-A-799

Dit uitbundige boeket oogt natuurlijk, maar tulpen, anemonen, rozen en anjers bloeien in de natuur niet gelijktijdig. Bollongier stelde er echter een uitgebalanceerde compositie mee samen. Het stilleven is geschilderd kort na de beurscrash in 1637, toen menigeen failliet ging door de speculatie in…

Brieflezende vrouw

Johannes Vermeer, ca. 1663, schilderij, SK-C-251

Een stil privémoment – een jonge vrouw staat aandachtig een brief te lezen. Het is ochtend als we haar gadeslaan, ze is nog in haar blauwe nachtjakje. Alle andere kleuren zijn ondergeschikt aan dit stralende lapis-lazuliblauw, geel of rood komen nauwelijks op het schilderij voor. Vermeer…

Het vrolijke huisgezin

Jan Havicksz. Steen, 1668, schilderij, SK-C-229

In dit huishouden hebben jong en oud uitbundig plezier: moeder en grootmoeder zingen, de kinderen maken muziek of roken, terwijl vader het glas heft. Het briefje aan de schoorsteen meldt veelzeggend ‘zo de ouden zongen, zo piepen de jongen’. Steen bracht dit spreekwoord in beeld en maakte zo…

De heilige maagschap

Geertgen tot Sint Jans (atelier van), ca. 1495, schilderij, SK-A-500

In dit fictieve, middeleeuwse kerkgebouw is Christus’ naaste familie bijeen, de heilige maagschap, naar het oud-Nederlandse woord ‘maag’ voor bloedverwantschap. Links, in een blauw gewaad, zit Maria met Jezus en naast zich haar moeder Anna. Daarachter staan hun echtgenoten Jozef en Joachim. Rechts…

De zielenvisserij

Adriaen Pietersz. van de Venne, 1614, schilderij, SK-A-447

Op de rivier vissen protestanten (links) en katholieken (rechts) naar aanhangers. Dat de strijd tussen katholieken en protestanten ook een politieke machtsstrijd was, blijkt uit de aanwezigheid van de machthebbers op beide oevers. Links: stadhouder prins Maurits en zijn broer Frederik Hendrik met…

De zeven werken van barmhartigheid

Meester van Alkmaar, 1504, schilderij, SK-A-2815

Een Hollandse stad vormt het decor voor een beeldverhaal dat laat zien hoe een goed christen hulpbehoevende mensen moet helpen. Christus staat in bijna elk tafereel tussen de toeschouwers. De scènes geven een indruk van de stedelijke samenleving omstreeks 1500. Tijdens de Beeldenstorm van 1566,…

Zelfportret

Vincent van Gogh, 1887, schilderij, SK-A-3262

Nadat hij van zijn broer Theo had gehoord over de nieuwe kleurige Franse schilderkunst, ging Vincent in 1886 in Parijs wonen. Al snel probeerde hij de Franse stijl uit op een aantal zelfportretten. Dit deed hij vooral om de kosten voor een model uit te sparen. Hier schilderde hij zichzelf als een…