Klok en kruithoorn

anoniem, ca. 1590 - ca. 1596, uurwerk, NG-NM-7687

In 1596 overwinterden Willem Barentsz, Jacob van Heemskerck en vijftien anderen in een zelfgebouwd huis op het eiland Nova Zembla voor de Russische kust. Opgesloten in het huis tijdens de poolnacht hadden de mannen geen besef van dag en nacht. Een klok aan de muur gaf de tijd aan, tot deze op 3…

Bureau

Abraham Roentgen, ca. 1758 - ca. 1760, schrijfmeubel, BK-16676

Het bureau heeft een groot aantal verborgen vakken en laden en herbergt zelfs een uitklapbare knielbank. Het is gemaakt voor Johann Philipp von Walderdorff, aartsbisschop en keurvorst van Trier, en is bovenin versierd met diens portret en wapen. Het bureau is het rijkste pronkstuk dat ooit is…

Poppenhuis van Petronella Oortman

anoniem, ca. 1686 - ca. 1710, meubilair, BK-NM-1010

De kast van dit poppenhuis is een kunstwerk op zich. Hij is gefineerd met schildpad en tin. De initialen van de eigenaars - Petronella Oortman en haar man, de Amsterdamse lakenkoopman Johannes Brandt - zijn op de zijkanten van de kast ingelegd. Bijzonder is dat alle huishoudelijke voorwerpen zijn…

Roemer met een gedicht op…

anoniem, 1619, roemer, BK-1983-15

Anna Roemers Visscher graveerde een van haar eigen gedichten in een wijnglas, een geschenk voor Constantijn Huygens. De woorden bevatten een klacht en een aansporing: haar pen is opgedroogd, haar hersens verroest. Ze vraagt Huygens voor haar wat water van de Helicon – de woonplaats van de Muzen – te…

Kast van een schutterij

anoniem, ca. 1520 - ca. 1530, meubilair, BK-KOG-656

In deze kast werden de kostbaarheden, zoals drinkbekers en gildeketens, van een schutterij bewaard. De keizerskroon en de lelie op de voorpanelen zijn een eerbetoon aan de vorst: keizer Karel V. Door de rijke decoratie en goede staat wordt het in gotische stijl gemaakte kastje beschouwd als een…

Boekenkist van Hugo de Groot

anoniem, ca. 1600 - ca. 1615, koffer, NG-KOG-1208

Volgens overlevering is dit de kist waarin Hugo de Groot in 1621 ontsnapte uit slot Loevestein, waar hij sinds 1619 een levenslange gevangenisstraf uitzat. De internationaal befaamde rechtsgeleerde De Groot (Grotius) was een van de politieke tegenstanders van prins Maurits die in 1618 werden…

Stilleven met vergulde bokaal

Willem Claesz. Heda, 1635, schilderij, SK-A-4830

Willem Heda schilderde veertig jaar lang uitsluitend stillevens. Zijn werk onderscheidt zich van stillevens van tijdgenoten: de kleuren zijn zachter, koeler en harmonieuzer. Een heldergele citroenschil vormt het enige kleuraccent. Met dit werk toont Heda zich een meester in het weergeven van…

De welvoorziene keuken

Joachim Bueckelaer, 1566, schilderij, SK-A-1451

Niet de overdadige uitstalling van groente, fruit, vlees, gevogelte en vaatwerk die deze keukenmeiden ons hier voorhouden is het hoofdthema van het schilderij. Dat is het bezoek van Jezus bij Maria en Martha, onopvallend afgebeeld in de achtergrond. In de tegenstelling tussen voor- en achtergrond…

Een molen aan een poldervaart,…

Paul Joseph Constantin Gabriël, ca. 1889, schilderij, SK-A-1505

‘Ons land is gekleurd-sappig-vet. (...) ik herhaal het, ons land is niet grijs zelfs niet bij grijs weer, de duinen zijn ook niet grijs’, schreef Constant Gabriël in een brief. In tegenstelling tot veel schilders van de Haagse School schilderde hij graag een mooie zomerdag. Op dit schilderij staan…

De dans om het gouden kalf

Lucas van Leyden, ca. 1530, schilderij, SK-A-3841

In een doorlopend landschap plaatste Lucas van Leyden het Bijbelverhaal over de Israëlieten die ontrouw waren aan God omdat zij een gouden beeld van een kalf aanbaden. Het drieluik waarschuwt tegen ongeloof en zedeloos gedrag. Wellicht hangt de keuze voor dit zeldzame thema samen met het opkomende…