Bij de verbouwing van het Rijksmuseum Amsterdam werd, in het kader van de percentageregeling beeldende kunst bij bouwprojecten, een bijzonder programma van kunstopdrachten gerealiseerd.

Een hedendaagse kijk op het Rijksmuseum

Het programma voor de kunstopdrachten werd in opdracht van de Rijksgebouwendienst door het atelier Rijksbouwmeester ontwikkeld en begeleid. Een percentage van het bouwbudget is aan een reeks van kunstopdrachten besteed die een nieuw perspectief op de architectuur van het museum en haar collectie bieden. Met deze projecten verbeeldden de kunstenaars hun hedendaagse visie op het nieuwe Rijksmuseum en ontstond een dialoog tussen de hedendaagse kunst en die van het verleden. Daarnaast was het doel het publiek betrekken en informeren over de totstandkoming van het nieuwe Rijksmuseum. Curator van de projecten was Theo Tegelaers.

De kunstprojecten

Job Koelewijn

koelewijn In het kader van de heropening van het Rijksmuseum vond op zondag 14 april 2013 een massale performance plaats. De performance, getiteld 'Op handen gedragen. Love in geometrical order' was een idee van kunstenaar Job Koelewijn en onderdeel van de percentageregeling beeldende kunst, in opdracht van de Rijksgebouwendienst. Met behulp van 720 Amsterdamse scholieren en de Zuid-Afrikaanse massachoreografe Penny Jones, was 'Op handen gedragen' een spectaculair evenement. Voor de performance werden fragmenten van vier meesterwerken uit het Rijksmuseum vergroot en in 800 vlakken verdeeld. De scholieren draaiden in een wervelende choreografie de borden boven hun hoofd waardoor steeds een nieuwe afbeelding zichtbaar werd. Elke scholier was in dit spel een onmisbaar pixel in het grotere geheel.

Richard Wright

wright1 Richard Wright (Londen, 1960), winnaar van de prestigieuze Turner Prize in 2009, vervaardigde plafondschilderingen in twee grote ruimtes die links en rechts van de Nachtwachtzaal zijn gelegen. De schilderingen zijn geïnspireerd op het oorspronkelijke decoratieve schilderwerk van Pierre Cuypers en tonen waaiers van duizenden sterren die één voor één met de hand zijn aangebracht. Het patroon van de sterren roept bij de bezoeker de illusie van beweging op en sluit aan bij de structuur van de architectuur.

Fiona Tan

tan Provenance, Fiona Tan. Courtesy the artist and Frith Street Gallery, LondonVan 27 augustus tot 20 oktober 2008 was de digitale installatie ‘Provenance’ van beeldend kunstenaar Fiona Tan te zien in de aanwinstenzaal van het Rijksmuseum. ’Provenance’ behelst zes gefilmde portretten van hedendaagse Amsterdammers die, zoals Tan zelf zegt, er om vragen aandachtig te worden bekeken. De kunstenares liet zich inspireren door de collectie 17de-eeuwse portretten van het Rijksmuseum. Tan (1966) filmde zes mensen uit haar directe omgeving: filmmaker Kees Hin, schoonmoeder Marry Knol, winkelier Najet Olmez en zijn zoon Tunahan, de scholier Tessel Schole, cabaretière Sanne Wallis de Vries en zoon Niels Dijkstal. In zwart-wit scènes van telkens meerdere minuten toont de kunstenares ons deze mensen in hun eigen huis of omgeving, in zorgvuldig gecomponeerde en uitgelichte beelden. Tijdens het filmen vroeg zij zich af of het mogelijk is, naar een film te kijken als naar een schilderij en wat een portret ‘geslaagd’ maakt.

Simon Starling

slager Op 18 april 2008 vond in het kader van een conceptueel kunstwerk van Simon Starling de destructie plaats van drie beelden van Atlas. De beelden zijn replica's van de terracotta studie die Artus Quellinus (1609-1688) vervaardigde voor het bronzen beeld van Atlas, dat op de top van het fronton aan de achtergevel van het Paleis op de Dam staat. Restauratieatelier Mandy Slager is momenteel bezig met de reconstructie van de gebroken beelden. Na restauratie zullen de beelden geplaatst worden in de centrale hal van het Ateliergebouw aan de Hobbemakade te Amsterdam. Dit in juli 2007 in gebruik genomen gebouw huisvest de afdeling Conservering en Restauratie van het Rijksmsueum Amsterdam, de afdeling Onderzoek van het Instituut Collectie Nederland en de Opleiding tot restaurator van de Universiteit van Amsterdam. Bekijk hier de website van het restauratieproject ‘Atlas’

Liesbeth Bik en Jos van der Pol

maansteen Van 6 oktober tot 19 november 2006 werd het kunstproject ‘Fly me to the moon’ gepresenteerd. Centraal in dit project stond één van de oudste objecten uit de collectie van het Rijksmuseum: een maansteen. Het Rotterdamse kunstenaarsduo Liesbeth Bik en Jos van der Pol stelden in dit project verschillende vragen rond dit nog niet eerder aan het publiek getoonde object, onder meer of het Rijks een vestiging op de maan zal openen.

Germaine Kruip

kruip2 Het project van Germaine Kruip was te zien van 5 november tot 27 december 2005, dagelijks tussen zonsondergang en zonsopgang. Kruip installeerde 270.000 watt licht in de galerijen van het museum. Daarmee werden tentoonstellingszalen van binnenuit aangelicht. Alle ramen lichtten gedurende de avond en nacht langzaam op door het opvoeren en weer dimmen van de lampen. Dit leverde van buitenaf een prachtig schouwspel op. Zo veranderde het Rijksmuseum in een grote kunstinstallatie.

Lara Almarcegui

Lara-Almarcegui Lara Almarcegui voerde haar project uit zonder publiek. Het project bestond uit in lagen wegruimen van de vloer van de voormalige kamer D4 op de begane grond van het Rijksmuseum. Het vastleggen van deze handeling zal te zien zijn bij de opening van het nieuwe Rijksmuseum.

Wijnanda Deroo

wijnanda Het Rijksmuseum presenteerde van 20 januari t/m 3 april 2005 foto’s van een ontmanteld hoofdgebouw gemaakt door Wijnanda Deroo. Na de sluiting voor het publiek en nadat de museale voorwerpen en kunstwerken uit het museum waren gehaald heeft fotografe Deroo in opdracht van de Rijksgebouwendienst en het Rijksmuseum foto’s gemaakt van het interieur van het gebouw in oude staat.