Voltooiing van de structurele behandeling

5 min. leestijd - Een nieuw spieraam voor De Nachtwacht

Uit de serie Operatie Nachtwacht

09-03-2022 - Rijksmuseum

Tussen half januari en half maart was voor de bezoeker van het Rijksmuseum enkel de achterzijde van De Nachtwacht te zien. In deze maanden vond de structurele behandeling van het schilderij plaats, die noodzakelijk was om deformaties in het doek te verhelpen en de spanning te optimaliseren.

Nieuwe opspanning

Het schilderij is eerst met de verfzijde naar beneden plat op een werktafel gelegd en van zijn niet-originele houten spieraam afgespannen. Het spieraam is van het doek afgetild en heeft enkele weken tegen de achterwand van de glazen ruimte gehangen, totdat het eind februari is gedemonteerd. Ondanks het feit dat het niet het originele spieraam is, het stamt uit 1975, is het een belangrijk onderdeel van de restauratiegeschiedenis van De Nachtwacht en zal het als zodanig worden bewaard. Hierna lag het doek vrij en was het aan de achterzijde geheel toegankelijk.

Steundoek

Het nu zichtbare doek is het steundoek, of bedoekingsdoek, dat bij de laatste restauratie in 1975 tegen het originele doek van Rembrandt is aangebracht door middel van een warm mengsel van was en hars. Het bedoekingsdoek is groter dan het originele doek, waardoor er langs alle zijden relatief brede randen van alleen dit bedoekingsdoek aanwezig zijn. Deze randen waren behoorlijk stijf door het was-hars mengsel en vertoonden harde vouwen veroorzaakt door de omslag van het doek op het houten spieraam.

Strijken

In voorbereiding op de nieuwe opspanning zijn deze randen vlak gestreken en is het overtollige was-hars uit het linnen gehaald met behulp van warmte. Dit maakte de randen flexibel genoeg om een omslag te naaien, die als het ware een tunnel vormde waardoor een dunne roestvrijstalen stang (doorsnede 5 mm) wordt gevoerd, een aan elke zijde. De stangen zorgen dat de spanning gelijkmatig wordt verdeeld. Aan de metalen stangen zijn springveren gekoppeld die zijn bevestigd op het nieuwe aluminium spanraam.

Wegnemen van deformaties

Gelijktijdig met de werkzaamheden aan de randen van het bedoekingsdoek, zijn de golvingen in het schilderij behandeld. Het platleggen, het afspannen van het doek en het behandelen van de randen, deden deze deformaties al verminderen. De deformaties waren flexibel genoeg om enkel door middel van het plaatsen van lichte gewichten te worden gevlakt. De nieuwe methode van opspannen door middel van het springverensysteem zorgt ervoor dat de spanning in het doek te alle tijden gelijkmatig wordt verdeeld, om het ontstaan van nieuwe deformaties te voorkomen. De belasting van de veren kan nauwkeurig worden afgesteld, gecontroleerd en zo nodig ook bijgesteld.

Vanaf 16 maart is De Nachtwacht weer rechtop op zijn nieuwe spanraam te zien.