10 juni 2013 - 14:00 Aanwinsten

Het Rijksmuseum is er gisteren in geslaagd een beroemde 17de-eeuwse Japanse lakkist van ongekende kwaliteit te kopen op een Franse veiling.

“De kwaliteit van de decoraties is echt uitzonderlijk. Zelden heb ik zoiets indrukwekkends gezien. De lakkist is niet alleen van een ongelooflijke schoonheid, de historische betekenis is minstens zo belangrijk. Dat we het gisteren konden verwerven is mede dankzij het snelle handelen van de drie fondsen die hebben bijgedragen."” Jan van Campen, conservator Aziatische Kunst

Het was bekend dat twaalf van deze zeer exclusieve objecten in de 17de eeuw door de VOC naar Nederland waren gekomen. Deze stukken zijn tegenwoordig in buitenlands bezit. Van één was de verblijfplaats tot voor kort onbekend. Deze koffer is zondag onder grote internationale belangstelling in Cheverny (Frankrijk) geveild en heeft het Rijksmuseum met steun van de Jaffé-Pierson Stichting, de BankGiro Loterij en de Vereniging Rembrandt kunnen kopen voor 7,3 miljoen euro. De lakkist komt na 350 jaar terug naar Nederland.

De koffer (jaren ’30 van de 17de eeuw) is vervaardigd in de makie-techniek: verschillende soorten goudpoeder, variërend in fijnheid, zijn uitgestrooid in natte lak. Op deze manier zijn voorstellingen geschilderd. De kwaliteit van deze decoratietechniek is ongekend. De rijkdom aan motieven en nuances in het gesprenkelde goud zijn betoverend. Op dit niveau is na 1641 geen Japans lakwerk meer gemaakt voor buitenlandse klanten. Nederlandse VOC-dienaren waren de enige buitenlanders die toegang hadden tot de ateliers waar het meest exclusieve lakwerk werd gemaakt. Zo slaagden zij erin voor 1641, toen de export van het uitzonderlijk mooie lakwerk uit Japan verboden werd, twaalf sublieme voorwerpen naar Nederland te verschepen.

De kwaliteit werd in Europa direct herkend. Kardinaal Mazarin, de eerste minister van Frankrijk, naar verluidt de rijkste persoon van zijn tijd, en belangrijkste kunstverzamelaar van het moment, kocht de kist in 1658 in Amsterdam. Mazarin had twee kisten van deze kwaliteit. De grootste is nu verworven door het Rijksmuseum, het ander exemplaar bevindt zich sinds vele jaren in het Victoria & Albert Museum. In de 18de en 19de eeuw maakte de kist deel uit van de belangrijkste Europese verzamelingen van Japans lakwerk: de collecties Beckford en Hamilton.

Na 1945 was de verblijfplaats van de kist onbekend, een feit dat in publicaties over lakwerk veelvuldig is betreurd. Lange tijd werd aangenomen dat de kist verloren was gegaan in Londen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dat de kist onlangs in Frankrijk opdook is uitzonderlijk. Dat het Rijksmuseum het object heeft kunnen verwerven is minstens zo bijzonder en van zowel historisch als artistiek belang. Deze kist wordt gerekend tot de absolute top van de Aziatische meubelkunst. Een voorwerp op dit niveau ontbrak in Nederlands museaal bezit.

Dankzij de drie genoemde fondsen is het Rijksmuseum nu nog beter in staat het Nederlandse belang in de relaties tussen Azië en Europa te tonen. De Jaffé-Pierson Stichting achtte het belang van deze aankoop zo hoog, dat zij hiervoor haar gehele vermogen ter beschikking heeft gesteld.

Objectgegevens: Japanse Lakkist, 1630-40, makie-techniek hoog 63,5, lang 144,5 en diep 73 cm

Downloads

Interieur
Detail

alle afbeeldingen