Geheime laden Rijksmuseum voor het eerst te zien

23 juni 2017 - 14:45

Meer dan 50 experts waren de afgelopen jaren bezig met het onderzoek naar de enige 18de-eeuwse miniatuurapotheek in Nederland. Het Rijksmuseum presenteert de resultaten nu in een uitgebreide, door Irma Boom ontworpen, publicatie waarin de miniatuurapotheek en 56 geheime laden voor het eerst, én op nagenoeg ware grootte, te zien zijn.

kast Verzamelaarskast met miniatuurapotheek, anoniem, 1730

Verzamelaarskast met miniatuurapotheek

In deze zeldzame verzamelaarskast bevindt zich een verzameling curiosa waaronder een compleet ingerichte miniatuurapotheek met meer dan driehonderd Delftsblauwe potjes, glazen flesjes, houten laadjes, schilderingen en vergulde ornamenten. Naast en achter de miniatuurapotheek bevinden zich maar liefst 56 geheime laden die, op vijf lege na, een verzameling herbergen van bijna 2000 verschillende naturalia − zaden, bloemen, wortels, delen van dieren, gesteenten, mineralen, fossielen en nog veel meer.

Onderzoek

Nu het onderzoek is afgerond is er meer inzicht in de herkomst, het gebruik, de bijzondere naturalia en de verzamelaarswereld. Zo is duidelijk geworden dat de kast hoogstwaarschijnijk in 1730 in Amsterdam is gemaakt voor een welgestelde arts of apotheker. De kast is bedoeld als een curiositeit, als vermaak voor een select gezelschap van vrienden en andere verzamelaars.

Uit onderzoek is ook gebleken dat de meeste naturalia behoren tot de oorspronkelijke inhoud van de kast. Tot deze naturalia behoren zelfs uraniniet en twee andere uraniumhoudende mineralen. Uit veiligheidsoverwegingen zijn deze stoffen nu in het Rijksmuseumdepot veilig in loden kisten opgeborgen, volgens voorschrift en met vergunning op basis van de Nederlandse Kernenergiewet.

Dankzij de restauratie en conservering hebben de kast en de miniatuurapotheek weer veel van hun oude glorie hervonden. De kast vormt een hoogtepunt van de 18de-eeuwse zalen in het Rijksmuseum.

Publicatie

De publicatie is verkrijgbaar via rijksmuseumshop.nl in het Nederlands en Engels.

Verzamelaarskast met miniatuurapotheek
ISBN 978-94-9171-461-0

Collector’s Cabinet with Miniature Apothecary’s Shop
ISBN 978-94-9171-472-6

€ 40,00

Hoofdredacteur: Paul van Duin

Auteurs:
Reinier Baarsen
Annette Bierman
Judith van der Brugge-Mulder
Gerhard Cadée
Roelof van Gelder
Dave van Gompel

Met dank aan: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Naturalis Biodiversity Center, Universiteit Leiden en het Nederlandse Instituut voor Onderzoek der Zee.

Het onderzoek, de restauratie en de publicatie zijn mogelijk gemaakt door het Bank of America Merrill Lynch Art Conservation Project.

Downloads

Verzamelaarskast met miniatuurapotheek, anoniem, 1730
Verzamelaarskast met miniatuurapotheek, anoniem, 1730
Verzamelaarskast met miniatuurapotheek, anoniem, 1730
Verzamelaarskast met miniatuurapotheek, anoniem, 1730

alle afbeeldingen