16 januari 2014 - 19:30

Beeldend kunstenaars Iris van Dongen, Rineke Dijkstra en Femmy Otten zijn geselecteerd om een officieel staatsieportret van Koning Willem-Alexander te maken. De schetsontwerpen worden t/m 15 april tentoongesteld in het Rijksmuseum.

foto Schetsontwerpen door Iris van Dongen, Rineke Dijkstra en Femmy Otten (vlnr)

Een expertcomité maakte de keuze op basis van de schetsontwerpen die door twaalf kunstenaars werden ingediend. Unaniem heeft het comité gekozen voor drie schetsontwerpen waarin Koning Willem-Alexander als icoon van het koningschap wordt afgebeeld. De portretten wortelen in de traditie van Nederlandse staatsieportretten, terwijl de kunstenaars tegelijkertijd trouw zijn gebleven aan hun eigen oeuvre. Het comité heeft veel waardering voor de grote integriteit van deze drie schetsontwerpen als portret én als kunstwerk.

Uit de voorstellen van Iris van Dongen, Rineke Dijkstra en Femmy Otten spreekt een groot engagement met de opdracht. Zij wisten een consciëntieus en opmerkelijk goed uitgewerkt portret af te leveren. De portretten kunnen besteld worden door ministeries, provincies, gemeenten, ambassades, rechtbanken en andere geïnteresseerden waaronder particulieren.

Enorme stimulans

Minister Bussemaker (OCW) is verguld met de keuze: “Deze eervolle opdracht is een enorme stimulans voor de kunstenaars en voor de beeldende kunst als geheel. De keuze die het expertcomité heeft gemaakt is een mooie mix van jong aanstormend talent en bewezen kwaliteit. Het laat maar weer eens zien wat voor talent we in huis hebben – in de volle breedte.” Het ministerie van OCW gaf met de Rijksvoorlichtingsdienst het Mondriaan Fonds de opdracht om de totstandkoming van drie staatsieportretten te begeleiden. Het Mondriaan Fonds accepteerde deze opdracht graag aangezien het fonds het stimuleren van de ontwikkeling en de zichtbaarheid van hedendaagse beeldende kunst en cultureel erfgoed ten doel stelt.

De kunstenaars

Iris van Dongen (Tilburg, 1975) heeft twee schetsontwerpen gemaakt vanuit verschillende standpunten: een vriendelijke koning die de kijker recht aankijkt en een formeel portret van de koning in een statiger pose. In het definitieve staatsieportret wil Van Dongen beide standpunten laten samensmelten. Het comité is onder de indruk van de vaardigheid en diepzinnigheid waarmee de portretten zijn opgezet en van de treffende, doorwrochte wijze waarop beide standpunten zijn uitgewerkt.

Rineke Dijkstra (Sittard, 1959) fotografeerde Koning Willem-Alexander in 2013 voor een koningszegel, maar besloot voor het staatsieportret een ander uitgangspunt te kiezen waarin de perceptie van het moderne koningschap door de geportretteerde en de beschouwers een grote rol speelt. De strijd tussen koning en persoon is in haar portret afwezig en de koning wordt op een even intense als genuanceerde wijze getoond als individu.

Femmy Otten (Amsterdam, 1981) is in haar schetsontwerp op zoek gegaan naar een eenheid van de geportretteerde en zijn functie. Zij combineert het portret met elementen uit de heraldiek van het koningshuis. Het schetsontwerp van Femmy Otten heeft een grote mate van verfijning. Het comité noemt het verrassend dat zij de ijlheid die vaak kenmerkend is voor haar werk heeft weten om te zetten in een krachtig portret waar je niet omheen kan.

Expertcomité

Het expertcomité bestaat uit:

  • Taco Dibbits, directeur Collecties Rijksmuseum.
  • Wilma Sütö, curator moderne en hedendaagse kunst Stedelijk Museum Schiedam.
  • Luc Tuymans, beeldend kunstenaar en onder andere bekend van het portret van koningin Beatrix dat vorig jaar werd geschonken aan het Stedelijk Museum Amsterdam.
  • Voorzitter is Birgit Donker (directeur Mondriaan Fonds).
    Het expertcomité heeft de twaalf kunstenaars gekozen uit een voorselectie die was gemaakt door scouts Hester Alberdingk Thijm, Arno Kramer, Tirzo Martha en Hripsimé Visser.

Tentoonstelling Rijksmuseum

De twaalf schetsontwerpen worden t/m 15 april tentoongesteld in het Rijksmuseum onder de titel ‘Een nieuwe koning, een nieuw portret - Schetsontwerpen voor het staatsieportret van Koning Willem-Alexander’.