Programma Nacht van de Geschiedenis

Op zaterdag 28 oktober organiseert het Rijksmuseum de Nacht van de Geschiedenis met bekende sprekers, debatten, lezingen en interviews. Thema dit jaar: geluk.

Onderstaand programma is onder voorbehoud van aanvullingen en wijzigingen.

Kijk hier voor het volledige programma: blokkenschema (pdf)

Weet u niet wat te kiezen, u vindt hier routes voor een helpende hand: gelukspaden (pdf)

Auditorium

Auke Kok: Gelukkigste Voetbaljaren! | 20.30 – 21 uur

Schrijver Auke Kok vertelt over hoe in zijn jeugd zijn vader plotseling elke woensdagmiddag voor de tv zat om voetbal te kijken. Want voor een belangrijke wedstrijd moest alles wijken, kennelijk. Het waren de (on)gelukkige voetbaljaren van 1968 en 1969: op weg naar de wereldtop moesten Ajax en Feyenoord harder worden, misschien wel net zo hard als het nieuws over Vietnam, studentenrellen, de moorden op Robert Kennedy en Martin Luther King. Over het harde leven thuis en op de buis, en dan, wat een troost, met een bal onder je arm de deur uit. Op naar het plantsoen waar de ergste ruzie, de gemeenste trap het overzichtelijke bood van jongens onder elkaar.

Wayne Modest: Geluk in het Caribisch gebied | 21.25-21.55

Als je ergens gelukkig kunt worden, dan is het wel in het Caribische gebied. Althans, dat is hoe dit gebied wordt verbeeld en zich is gaan presenteren sinds de opkomst van het toerisme in de late 19de en begin 20ste eeuw. Zo’n verbeelding is nu te vinden in campagnes als “Aruba - One Happy Island” of “Jamaica - No problem”. In een korte bijdrage zal hoogleraar Material Culture and Critical Heritage Studies, Wayne Modest op zoek gaan de oorsprong van dit beeld van de Cariben als plek om gelukkig te zijn.

Koen Peeters: Koloniaal Geluk?! | 22:15 – 22.55 uur

In zijn lezing spreekt de Vlaamse auteur Koen Peeters over koloniaal geluk: een vreemde, schuldbeladen vorm van weemoed, toe-eigening en paternalisme. Hij slaat een brug tussen Amsterdam en Brussel, tussen Indonesië en Congo en vertelt over een taxirit in Kinshasa met een oude pater en een bijzonder schilderij uit het Rijksmuseum, ‘De onderwerping van Diepo Negoro’ van Nicolaas Pieneman (zaal 1.17).

Dana Linssen: Beroemde Liefdesscènes uit de film | 23:10 – 23.50 uur

Geluk heeft in de filmgeschiedenis vele gezichten. Van het klassieke Hollywood-liefdespaar dat elkaar in de armen valt tot de moderne verstilling van een plastic zakje voortgeblazen door de wind. Hoe wordt geluk verbeeld en waarom is het gemakkelijker om ongeluk te verfilmen dan geluk? Filmjournalist Dana Linssen zal zich over deze vragen buigen. Vanzelfsprekend zal de lezing geïllustreerd worden met vele filmfragmenten.

Atrium West

Reni Eddo-Lodge & Anousha Nzume | 20.30 -21.15 uur

In het kader van de Black Achievement Month is de Britse auteur Reni Eddo-Lodge te gast. Zij schreef ‘Why I’m No Longer Talking to White People about Race’. In dit boek probeert ze te achterhalen hoe je als man of vrouw van kleur gelukkig wordt in een witte samenleving. En waar word je een gelukkiger mens van: door het gesprek uit de weg te gaan of juist door het aan te gaan? Na een korte lezing gaat zij hierover in gesprek met Anousha Nzume, auteur van het boek Hallo witte mensen.

Philipp Blom: Wat er op het spel staat | 21.30- 22.05 uur

De wereld zal door de klimaatcrisis en de digitalisering van de arbeid onherroepelijk veranderen. Paralellen zijn te vinden met andere historische aardverschuivingen zoals het einde van het Romeinse Rijk en de Verlichting. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat waarden als vrijheid, tolerantie en mensenrechten gewaarborgd blijven, en wat voor invloed hebben zij op ons Geluk? De Duitse historicus Philipp Blom onderzoekt dit in aanloop van zijn nieuwe boek ‘Wat er op het spel staat’ wat voor invloed deze waardes op ons geluk hebben en gaat vervolgens in gesprek hierover met Leonard Ornstein.

Herman Pleij: GELUK!? Van hemelse gave tot hebbeding | 22.20-22.50 uur

Historicus Herman Pleij schreef het essay van de Maand van de Geschiedenis over Geluk. Adam en Eva verspeelden het paradijselijke geluk door de zondeval. Daardoor kon het alleen nog in de hemel bestaan. Maar vanaf de late Middeleeuwen proberen kerk en staat dat aardse geluk te herstellen. Of zoals nu in simpele cursussen te onderwijzen. Zulk geüniformeerd geluk ontaardt algauw in dictaturen. Echt geluk laat zich niet dirigeren, maar overkomt je – soms, even en in alle vrijheid.

Mohammed Benzakour: Het Buurtgeluk | 23:05-23:35 uur

Hoe bepalend is de plek waar je woont van belang voor je geluk? Schrijver Mohammed Benzakour zoekt het antwoord tijdens een herinneringsreis door een buurt in Zwijndrecht, waar hij opgroeide. Hoe is die veranderd en welk effect heeft dat voor de jeugd die er nu opgroeit?

Bibliotheek

Lotte Jensen: 19de-eeuws geluk | 20.35-21.05 uur

Geluk was trending topic in de negentiende eeuw. Sommige schrijvers bejubelden het huiselijke geluk, terwijl anderen de romantische liefde als de hoogste bron van geluk zagen. Drie typen gelukszoekers komen aan bod: de huiselijkheidsdichter, de romanticus en de ideoloog.

De Canon van Nederland vertellen met topstukken: kan dat?| 21:25-21:50 uur

Overal in Nederland is geschiedenis te vinden. Om deze geschiedenis in samenhang te brengen, sluiten musea uit het hele land zich aan bij de Canon van Nederland. Zij zetten topstukken uit hun collecties in de schijnwerpers, en gaan gezamenlijk programmeren. Hoe maken de musea hun selectie, en hoe presenteren ze die? Welke verhalen vertellen ze wel, en welke niet? Kan de Canon wel verteld worden met topstukken? Werkt dat niet een vernauwing van de geschiedenis in de hand? Martine Gosselink, Hoofd Geschiedenis van het Rijksmuseum, bevraagt een panel van museumdirecteuren en historici (Judikje Kiers, John Sijmonsbergen, Hubert Slings, Susan Legêne, Valika Smeulders en Martine Gosselink)..

Mark Traa: Romantiek in de krant | 22.05-22.35 uur

Hoe kwam je aan een date toen er nog geen Tinder was? Hoe communiceerde je met je minnaar toen je nog niet kon bellen of Whatsappen? Mark Traa verzamelt liefdesoproepen en contactadvertenties uit de periode 1840-1940. Het zijn ontroerende en hilarische berichten van smachtende en smekende geliefden. Krijg een uniek inkijkje in het liefdesleven van je voorouders.

Nadia Bouras: Gastarbeiders op zoek naar geluk | 22.50-23.15 uur

Een halve eeuw geleden arriveerden de eerste Marokkaanse mannen in Nederland – zij waren gelukzoekers van het eerste uur. Hun reis naar het noorden en vestiging in de Nederlandse samenleving zijn inmiddels goed gedocumenteerd. Veel minder weten we over de lotgevallen van de Marokkaanse vrouwen hen achterna reisden. Hoe vonden zij geluk in het verre en vreemde Nederland? Aan de hand van haar familiegeschiedenis geeft historica Nadia Bouras een inkijkje in de leefwereld van deze onderbelichte groep.

Frits Boterman, Floor Rusman, en Robin te Slaa: De ondergang van Avondland | 23.30-00.00 uur

In De ondergang van het Avondland (1918 en 1923) probeert historicus en filosoof Oswald Spengler onze cultuur te duiden aan de hand van patronen in de geschiedenis. Hij stelt dat het hoogtepunt van de westerse cultuur achter ons ligt en voorspelt haar ondergang. Journaliste Floor Rusman gaat met historici Frits Boterman en Robin te Slaa in gesprek over de mogelijkheid van geluk in een tijdperk van cultureel verval.

Picknickruimte

Uitreiking Archeologie Prijs | 20:40-21:10 uur

Archeologie en publiek worden tweejaarlijks dichter bij elkaar gebracht met de Grote Archeologie Prijs. Welk project weet op een aansprekende, creatieve en succesvolle wijze archeologie onder de aandacht te brengen? Presentator Pieter-Matthijs Gijsbers stelt de vier nominaties een paar kritische vragen, waarna gastheer en archeoloog Peter Stokkel de felbegeerde prijs uitreikt aan de winnaar van de editie 2017.

Willemijn van Dijk: Gelukszoekers, van nul tot nu | 21.30-22 uur

‘Het ligt niet ver weg, het is zo te vinden. Je hoeft je hand maar uit te steken, je moet alleen even weten waar.’ Geluk: als we de Romeinse filosoof Seneca moeten geloven ligt het binnen handbereik. Maar wat als je het ondanks alles niet kunt vinden? Schrijfster Willemijn van Dijk stoft eeuwenoude wijsheden af en laat zien dat ze nog altijd zeggingskracht hebben - nu misschien wel meer dan ooit.

AromaJockey Scentman & Caro Verbeek: Geluk in de geur van kunst en geschiedenis | 22.20-22.50 uur

De (kunst-)geschiedenis staat bol van geuren. Deze hadden vaak een religieuze betekenis en werden bewust ingezet om hun invloed op het gemoed. Maar ook onbedoeld hadden ze een enorme impact, zoals tijdens oorlogen. Volgens recente wetenschappelijke inzichten is er geen enkel ander zintuig zo goed in staat is historische sensaties op te roepen. Het publiek maakt kennis met geuren uit kunst en geschiedenis om een onuitwisbare herinnering te creëren.

Theatervoorstelling door Tafel van 5: King Bi | 23.10-00.00 uur

Het is 1848, en Koning Willem II staat op een kruispunt in zijn leven. Hij is zelf ernstig ziek en Nederland staat er economisch slecht voor. Het volk komt in opstand en daarbij wordt hij gechanteerd met zijn homoseksuele relaties. We zien hoe deze afpersing leidt tot het ontstaan van de parlementaire democratie waarin we nu nog steeds leven. King Bi is een intieme theatervoorstelling waarin vrijheid, geluk en liefde centraal staan. De voorstelling wordt omlijst door nieuw gearrangeerde nummers van Bob Dylan.

Na start van de voorstelling is er geen toegang meer tot de zaal.

Eregalerij

Verhaal op zaal: Topstukken van Geluk! | 21.10–21.25 – 22–22.15 – 23–23.15 uur

Door Conservatoren Rijksmuseum
Hoofd afdeling Beeldende Kunst Gregor Weber en conservator Geschiedenis Eveline Sint Nicolaas vertellen over hoe het thema geluk terug te zien is in een aantal topstukken in de Eregalerij. Hoe gelukkig is het echtpaar in het schilderij van Frans Hals? En hoe voelt het geluk van het Joodse Bruidje?

Beuningkamer

Nordgrond | 20.45 – 21.05 | 21.30 – 21.50 | 22.15 – 22.35

Milan Sekeris en Myrthe Huber, samen Nordgrond, gaan zingen over het aanbreken van de winter, over de merel in de tuin, en over andere gewone dingen, zoals zomaar een ochtend, waarin zich meestal ons broze geluk schuilhoudt.

Bekendmaking winnaar Metro columnwedstrijd | 23.05 – 23.20

De winnaar van de columnwedstrijd van de Metro en de Maand van de Geschiedenis draagt zijn column rondom het thema Geluk voor.

Atrium Oost

Tours

Rondleidingen Geluk in het Rijksmuseum

  • Sex, drugs & rock-‘n-roll tour Wat was een goed feestje in de 17de eeuw? Ontdek smeuïge feitjes over beroemde topstukken uit de Gouden eeuw.
    Start 20.45 | 21.45

  • Liefdestour Wil je een snuifje? Dit was dé versierzin in de 18de eeuw. Leer meer over de geheime ontmoetingen, oneerbare voorstellen en herenliefde van toen. Met om 22.15 uur een tour speciaal voor de vrijgezelle bezoeker.
    Start 21.15 | 22.15

  • Examentour Geschiedenis Wat bakt u nog van het eindexamen Geschiedenis? Test uw kennis tijdens deze tour gebaseerd op vragen uit het centraal
    examen HAVO of VWO.
    Start 21 | 21.30 | 22 | 22.30

Voordracht Gershwin Bonevacia

Artiest Gershwin Bonevacia is dichter, spreker en schrijver. Hij opent de avond met een gedicht en sluit af met een wrap-up van het programma.
Tijd 20.20 (in Atrium West) | 23.45